1. این پایگاه به ثبت ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران رسیده است.

    مهمان عزیز سپاس بابت بازدید شما از تالار گفتگوی دهه هفتادی ها.

    عضویت در انجمن رایگان بوده و برای عموم باز میباشد . با صرف 30 ثانیه یکی از اعضای دهه هفتادی ها شوید .

کسب و کار خانوادگی

شروع موضوع توسط New_Sense ‏Dec 26, 2014 در انجمن اخبار هنرمندان

  1. New_Sense

    New_Sense یاد کن گاهی ما را در تنهایی خود ... همراه انجمن

    3,513
    11,263
    31,431
    c8353daca7169b573dacf452566360c7.

    در تیتراژ سریال کلاه پهلوی نام خانوادگی تکراری زیاد است. در عنوان بندی مجموعه شاهگوش هم همین طور.


    اگر سری به سینما زده باشید و پای فیلم دوست داشتنی «کلاس هنرپیشگی» علیرضا داوودنژاد نشسته باشید که دیگر هیچ، وفور نام خانوادگی داوودنژاد در عنوان بندی فیلم بیداد می کند. اساسا در سال های اخیر و با شروع فعالیت جدی نسل سومی ها و چهارمی های هر خانواده، چنین مشاهداتی شاید برای هر بیننده پیگیر سینما و تلویزیون جرقه ای شود برای به وجود آمدن این سوال که آیا هنر یک امر ذاتی است یا اکتسابی؟ می شود این طور پاسخ داد؛ ترکیبی یک اندازه از هر دوی اینها. ابتدا به ساکن چیزی به نام ژن هنر یا استعداد هنری باید در آدم وجود داشته باشد تا بتوان از طریق آموزش آن را پروراند و به شکوفایی رساند، اما اثبات این که مساله «ژنتیک» چه مقدار در انتقال این استعداد نقش دارد، بحث جداگانه ای می طلبد.

    شاید مثلا پژوهشگران دانشگاه معتبری مثل هاروارد سال ها برای اثبات نقش ژنتیک در انتقال استعدادهای هنری وقت و هزینه و انرژی صرف کنند تا بتوانند با رعایت جوانب احتیاط، نظریه ای در این باب صادر کنند و برگی به کتاب قطور دانش بیفزایند، اما کار ما خیلی راحت تر است، کافی است یک بار حافظه مان را مرور کنیم و فشار مختصری بر ذهن عزیزمان بیاوریم تا سیلی از اسامی قوم و خویش های هنرمند به سمت حافظه مان روانه شود. هم ایرانی، هم فرنگی. هم هنرمندان عالم موسیقی، هم آرتیست های دنیای سینما. شما هم همین الان و قبل از خواندن ادامه مطلب این کار را امتحان کنید. دیدید چند اسم و فامیل به خاطرتان آمد؟


    رابطه یا ضابطه؟

    پاسخ به این پرسش خیلی آسان نیست. باید باز هم جانب انصاف را رعایت کرد و با پرهیز از مطلق نگری جواب داد: ترکیبی از هر دوی اینها. در واقع بدون داشتن رابطه، ورود به این عرصه خیلی آسان نیست و بدون داشتن جوهره و استعداد، ماندن در این عرصه. نگاهی به فهرست پر و پیمان اسامی خانواده های هنرمند و مروری بر کارنامه اعضای نسل سوم و چهارم این خانواده ها نشان می دهد که قضیه صرفا حول محور پارتی بازی و رابطه نمی چرخد. وجود استعداد هم شرط اساسی است. صدالبته که بزرگ شدن در یک خانواده هنرمند که اعضای مسن تر آن در سال های قبل تر قسمت سخت راه را رفته اند و خودشان را در یک عرصه هنری مطرح کرده اند، کار آدم را خیلی راحت می کند. ورود به عرصه های جدی هنری و به قول معروف «دیده شدن» در چنین خانواده ای راحت است. یک نام خانوادگی مشهور در چنین مواقعی بسیار کار راه انداز است و البته به همان میزان مسئولیت زا. منتها این فقط شروع کار است و یکی از مهم ترین مراحل آن، مرحله مشکل تر و حیاتی تر، توان باقی ماندن در این عرصه در کسوت یک هنرمند واقعی است و استمرار این حضور هنرمندانه.

    می توان با پارتی بازی و رابطه وارد شد، اما باقی ماندن یا به عبارت صحیح تر «ماندگاری» در این عرصه به چیزی فراتر از رابطه احتیاج دارد. شاید اگر مرحوم علی حاتمی در سینما چهره مطرح و تاثیرگذاری نمی بود، الان سینمای ایران لیلا حاتمی هم نداشت، اما از خوش اقبالی سینمادوستان ایرانی، انسان خوش قریحه و فرهیخته ای مثل علی حاتمی علاوه بر این که در حیطه کارگردانی یکی از بهترین ها بود و ماند، دختر خردسالش را هم محض تفنن به عالم سینما آورد و احتمالا در این مورد خاص، ناخواسته در حق سینمای کشورش لطف بزرگی کرد. برای شخصی مانند لیلا حاتمی، ورود به دنیای سینما از طریق یک پدر و مادر هنرمند امکان پذیر شد، اما مداومت در کسب موفقیت های مختلف و درخشش در این حیطه چیزی نبود که لیلا حاتمی آن را صرفا از طریق مرحوم پدر به دست آورده باشد، چرا که علی حاتمی قبل از درخشش جدی دخترش در این سینما از دنیا رفت و بخش عمده موفقیت های لیلا حاتمی در سینما بعد از کوچ پدر به دست آمد. غرض این که تولد در یک خانواده مشهور هنرمند، کار را برای ورود بسیار آسان می کند، اما برای ادامه دادن و ماندن باید چیزهای مهم تری در چنته داشت؛ مثل استعداد، پشتکار و هوش.


    خویشاوند مشهور؛ فرصت یا تهدید؟

    خویشاوند مشهور می تواند فرصت باشد، می تواند تهدید هم باشد. هر دوی این موارد به خود فرد بستگی دارد. می توان در باد شهرت پیشینیان دراز کشید و مدتی کوتاه را به شهرتی کمرنگ گذراند و رد شد و رفت، می توان با مناعت طبع و جاه طلبی، از پیشینیان مشهور هم پیشی گرفت و اعتبار تازه ای به نام خانوادگی مشهور افزود. خانواده هنرمند و پرجمعیت کامکارها را نگاه کنید، هر کدام از این عزیزان در ساز تخصصی خودشان صاحب سبک هستند و مایه اعتبار و افتخار این خاندان و آن ساز. یا از آن طرف گلستان ها را خوب بنگرید، ابراهیم (پدربزرگ) نویسنده و فیلمساز مشهوری است، کاوه (پسر) یکی از بهترین عکاسان تاریخ ایران و تاریخ هشت ساله جنگ تحمیلی و مانی حقیقی (نوه) هم تبدیل می شود به فیسلمازی پیشرو و صاحب سبک. این اما فقط یک روی سکه است، مثال های زیادی هم وجود دارد از افرادی که با یدک کشیدن یک نام خانوادگی مشهور، مدتی در عالم هنر چرخیده اند و امروز کسی کوچک ترین نشانی از آنها در خاطرش نیست. بوده اند کسانی که شهرت پدر معروف را دستمایه کاسبی و داستانسرایی های عجیب و محیرالعقول قرار داده اند و امروز نه تنها به اعتبار خانوادگی خود نیفزوده اند، که بشدت آن را خدشه دار کرده اند. پس همه چیز به خود آدم بستگی دارد.

    در واقع به هر دو طرف ماجرا؛ هم به والدین، هم به فرزندان. طبعا اگر پدر مشهوری بداند که فرزندش آن استعداد و جَنم لازم برای حضور در این عرصه را ندارد و با این حال او را وارد این عرصه کند، نه تنها آینده فرزند بینوا و از همه جا بی خبر را تباه کرده که با تبر به جان ریشه خودش هم افتاده و کمر به قتل شهرت حرفه ای خویش هم بسته و این یعنی خیانت به همه هواداران آن هنرمند و در مرتبه ای بالاتر، خیانت به همه هنردوستان.


    اوضاع و احوال در ایران

    خدا را شکر خوب است. تعداد نمونه های موفق و سربلند به مراتب بیشتر از نمونه های ناموفق و ناکام است. هم در موسیقی، هم در سینما و این نکته نشان از این دارد که والدین هنرمند تا چه حد می توانند جای خالی مکاتب و مدارس هنری استعدادساز و کاربردی را پر کنند. در این چند دهه اخیر خانواده های هنرمند هم پا به پای مراکز آکادمیک تدریس هنر و دانشگاه ها در آموزش و پرورش هنرمندان مختلف نقش داشته اند و چه بسا نقش شان اساسی تر هم بوده؛ چون پرورش یافتن در یک خانواده هنرمند فارغ از مسائل ژنتیک و مساله آموزش، نکته مهم دیگری هم در بر دارد و آن هم برخورد ملموس با رویدادهای هنری و حضور عملی در این عرصه است. نمونه های موفق را در نظر داشته باشیم. در عالم موسیقی شهرام ناظری بی نظیر است و فرزندش حافظ هم خوب و آینده دار. همایون شجریان هم راه خودش را پیدا کرده و تبدیل به نشان معتبر دیگری شده است. احسان خواجه امیری هم همین طور. کامکارها و فرزندانشان هر کدام اسم و رسمی دارند و کاوه یغمایی مایه مباهات پدر مشهورش کورش است. در سینما دست آدم برای مثال زدن بیشتر است. اگر فهرستی از بازیگران جوان، بااستعداد و موفق این روزهای تئاتر، سینما و تلویزیون را در ذهن تان مرور کنید متوجه خواهید شد نقش والدین هنرمند و موفق، در تربیت فرزندان هنرمند و موفق چقدر پررنگ بوده است. آتیلا پسیانی و فاطمه نقوی دو فرزند هنرمند به نام های ستاره و خسرو تربیت کرده اند.

    جهانگیر کوثری و رخشان بنی اعتماد بازیگر قدرتمندی مثل باران کوثری تحویل سینما و تلویزیون داده اند. منیژه حکمت و جمشید آهنگرانی فرزندی مثل پگاه آهنگرانی پرورش داده اند. مسعود کیمیایی و پولادش، داوود رشیدی، احترام برومند و لیلی، رضا بنفشه خواه و بیژن، انوشیروان ارجمند و برزو، بهزاد فراهانی و شقایق، محمدرضا شریفی نیا و مهراوه و ملیکا و خیلی های دیگر شاهد مثالی برای اثبات این قضیه هستند که متولد شدن در یک خانواده هنرمند اگرچه صددرصد ضامن موفقیت نیست، ولی تا حد زیادی شرایط رسیدن به آن را به شکل راحتی فراهم می کند. بسیاری از اسامی موفق تر این فهرست مدت هاست به لحاظ شغلی از خانواده خود فاصله گرفته اند و با شهامت و پشتکار مشغول تجربه اندوزی در کنار دیگر بزرگان در آثار مختلف هستند. در واقع آن بخش از کارنامه این هنرمندها که کار با کارگردان ها و بازیگرانی غیر از اعضای فامیل را در بر می گیرد، محک و معیار اصلی برای سنجش کار آنها محسوب می شود.


    اوضاع و احوال در خارج از ایران؟

    آن هم خوب است. این قضیه در خارج از ایران و مشخصا در سینمای آمریکا هم بسیار رواج دارد و کم نیستند والدین مشهوری که فرزندان مشهوری هم تحویل جامعه هنر و سینما داده اند. مایکل داگلاس این روزها شهرت افسانه ای پدرش کرک را هم پشت سر گذاشته و هم وزن او اعتبار دارد. یا مثلا جین و پیتر فوندا به قدری اعتبار کسب کرده اند که روح پدر مرحوم شان «هنری» در گور نلرزد. پس وجود ژن هنر در وجود فرنگی ها هم از مدت ها قبل به اثبات رسیده؛ منتها با یک تفاوت نسبت به همتایان ایرانی. تفاوتی که مسائل فرهنگی نشات می گیرد. جنس رابطه خانوادگی در ایران مقادیری عاطفی تر است و به همین دلیل، غلظت پارتی بازی نیز کمی بیشتر توی ذوق می زند. به عنوان مثال فرانسیس فورد کاپولای بزرگ در فیلم پدرخوانده ۳ از دختر (سوفیا کاپولا) و برادرزاده اش (نیکلاس کیج) صرفا در نقش های کم اهمیت و فرعی استفاده می کند، اما مسعود کیمیایی نقش اصلی فیلم های اخیرش را تقدیم پسرش پولاد می کند.

    یا مثلا آنجلینا جولی و پدرش جان وویت غیر از یک مورد که آن هم به دوران کودکی دختر مربوط می شود، در کنار هم در فیلمی ظاهر نمی شوند، اما داوود میرباقری نقش اصلی مرد اولین سریالش در شبکه نمایش خانگی را تحویل پسری می دهد که به نظر هنوز چندان آماده نقش آفرینی در کنار بازیگران حرفه ای و بزرگ تر نیست و بازی اش به علت یکدست نبودن با بازی دیگر بازیگرها، توی ذوق می زند و البته نگارش مشترک فیلمنامه را هم بر عهده دختر کم تجربه اش می گذارد تا هر دوی این عزیزان در کنار پدر تجربه کسب کنند و دست به آزمون و خطا بزنند، آن هم در جریان ساخت اثری پرهزینه. لذا چنین مقایسه ای نشان دهنده این است که با وجود کمک والدین به منظور ورود فرزندانشان به این عرصه در همان آغاز کار، نمونه های خارجی کمی حرفه ای تر عمل می کنند و توجه شان معطوف به تربیت فرزندانی است که به لحاظ حرفه ای قرار است مستقل باشند.
     
    sargoli و ︻╦̵̵͇̿̿̿̿ AnDiYa TeH╤─── از این پست تشکر کرده اند.