1. این پایگاه به ثبت ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران رسیده است.

    مهمان عزیز سپاس بابت بازدید شما از تالار گفتگوی دهه هفتادی ها.

    عضویت در انجمن رایگان بوده و برای عموم باز میباشد . با صرف 30 ثانیه یکی از اعضای دهه هفتادی ها شوید .

قیزکورپوسی(پل دختر میانه از بنا تا انهدام)

شروع موضوع توسط Admin ‏Mar 31, 2012 در انجمن تاریخ

  1. Admin

    Admin غواصی فقط تو چشات عضو کادر مدیریت مدیر کل سایت

    12,506
    24,609
    62,718
    مقدمه
    شهرستان میانه بین دو شهر بزرگ ( دو مرکز استان) زنجان و تبریز، در سینه دو کوه بلند و مرتفع قافلانتی وبوزقوش قرار دارد که عبور رودخانه قیزیل اوزن از کنار این شهرستان بر ارزش اقتصادی و کشاورزی منطقه افزوده است. در واقع می توان گفت : میانه شاهراه و دروازه ارتباطی شرق به غرب بوده از این رو از دیرباز مورد توجه سلاطین و امرا و حاکمان و جنبش های محلی قرار گرفته است. در فرهنگ جغرافیایی ایران چنین آمده: پل دختر روی سفیدرود (قیزیل اوزن) دلیل بر اهمیت شهر از لحاظ تجارت و سوق الجیشی می باشد که در جنگهای بین المللی و اغتشاشات و نهضت های داخلی دچار خسارتهای فراوان گردیده است. این منطقه از آذربایجان که روزگاری شاهد رونق اقتصادی و سیاسی و فرهنگی و ... بوده، متاسفانه امروز به حالت سکون درآمده و همچون دیگر شهرهای آذربایجان از هر نظر از چشمها دورمانده است.
    مخصوصاً از نظر توریستی که فقط همین پل دختر (قیز کورپوسی) می توانست منطقه را به یک شهر توریستی تبدیل کند چرا که در مقایسه با دیگر شهرهای ایران، دست کمی از آنان ندارد. در این مقوله قصد بازگو کردن مشکلات نیست، چرا که پل دختر (قیزکورپوسی) خود گواه هزاران مشکلات ناگفته است. بلکه هدف شناخت واقعیات تاریخی است که به وقوع پیوسته است.
    تاریخ بنای پل دختر میانه (قیز کورپوسی)
    تاریخ بنای پل به درستی معلوم نیست و کتیبه ای هم که در یکی از پایه های پل موجود بود ساییده شده و متن آن از بین رفته است ولی پروفسور ((پوپ)) در کتاب خود به نام (( بررسی هنرهای ایران)) می نویسد: تاریخ بنای پل به اواخر قرن پانزدهم می رسد. سنگ بنای پل، تاریخ احداث آن را (888 هجری) نشان می دهد. این تاریخ به وسیله شیندلر در حدود سال 1882 خوانده شده. پروفسور پوپ در ذیل همین مطلب می نویسد که آقای مینوی که از روی تصاویر کار می کرده، نظر شیندلر را تایید و اسم بنا را نیز خوانده است. سپس پروفسور پوپ به نظر کوتزبونه اشاره کرده و چنین می نویسد: صحبت از کتیبه ای در کناره ها می کنند که نشان می دهد این بنا در 144 سال قبل از زمان وی بوسیله یکی از اهالی کازبین (قزوین) برپاداشته شده. این کتیبه به قرن هشتم نسبت داده می شود. مارشال دیولافوآ مهندس و باستان شناس فرانسوی که به سال 1881 میلادی سفر کرده و سفرنامه اش توسط مرحوم همایون ترجمه شده، چنین می نویسد...
    چون آن را (قیزکورپوسی) با ابنیه نظیر خودش مقایسه کنیم می توان قریب به یقین حدس زد که در نیمه قرن دوازده میلادی ساخته شده است. ((جملی کارری)) که در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی به ایران مسافرت کرده، ضمن عبور از قافلانکوه در سفرنامه ای چنین می نویسد: دامنه قافلانکوه بسیار طولانی و به تدریج به رودخانه قیزیل اوزن منتهی می شود که روی آن پل سه چشمه و زیبایی بنا گردیده است. بنا به نوشته کارری چنین استنباط می شود که پل دختر قطعاً و در زمان صفویه مخصوصاً در عهد شاه عباس کبیر ساخته شده است.
    دکتر فوریه طبیب مخصوص ناصرالدین شاه ضمن توضیح مطالبی درباره میانه در کتاب (( سه سال در دربار ایران)) درباره پل دختر چنین آورده است: پلی که از روی آن گذشتیم عجیب است که بسیار خوب مانده است. این پل خرپشته مانند، از آجرهای محکم ساخته شده و سه دهانه مختلف العرض دارد. دهانه وسطی بلندتر است و کتیبه آن این است ((در عهد شاه صفی به سال 1042 هجری در دو سال تمام شد)).
    نتیجه: با توجه به مطالب مندرج در بالا، از باستان شناسان و سیاحان و سیاستمداران به راحتی می توان چنین استنباط کرد که پروفسور پوپ، شیندلر و دیولافوآ طبق نوشته و نظریه های مشخص بر اساس حدس و گمان، تاریخ پل را تخمین می زنند اما دکتر فوریه و ((جمل کارری)) با توجه به اظهار نظرشان که جملی با صراحت در حین عبور از پل در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی می نویسد، این پل به تازگی بنا گردیده و دکتر فوریه با یقین ضمن اشاره به کتیبه آن، تاریخ پل را زمان شاه صفوی به سال 1402 هجری می نویسد. پس می توان به احتمال یقین تاریخ بنای پل را زمان عهد صفویان دانست.
    تعمیرات پل
    سنگ بنایی تاریخ مرمت پل را به وسیله شاه بیلم (باسو) به سال 1517 (993 ) نشان می دهد. گویا نوشته دیگری تاریخ مرمت دوباره آن را به سال 1673 قید کرده اند. در اواخر قرن هیجدهم پل مذکور به وسیله آقامحمدخان قاجار تعمیر شده ... چون در سال 1313 دو طاق آن شکست برداشته و محتاج به تعمیر و عوض نمودن طاقها بود. لذا در همان سال و بعد طبق دستور اداره کل باستان شناسی، تعمیر طاق و خاکریزی طرفین پل انجام یافته.
    فرقه دموکرات آذربایجان
    شصت سال است که از حوادث سالهای 1325-1324 آذربایجان می گذرد. کتابها و مقالات بسیاری در این خصوص به رشته تحریر درآمده است. برخی از ایرانیان این رویداد را (( غائله آذربایجان)) می نامند و کسانی از آن به عنوان ((نهضت خلق آذربایجان)) یاد می کنند. اغلب کتابها و مقالات منتشر شده، نظرات شبیه به هم و کلیشه ای دارند و اکثر نویسندگان آن از اعضای حزب توده یا درباریان استبداد پهلوی و ملی مذهبی ها به شمار می آیند. اغلب همه نظرات آنان استناد به حرفهای یکدیگر و بدون مدارک لازم به ثبت رسیده است. ایده تشکیل فرقه دموکرات به همکاری تنگاتنگ مقامات رهبری مسکو و باکو میان آمد و اجرای این برنامه به عهده آذربایجان شوروی گذاشته شد. فرقه دموکرات آذربایجان را سیاست شوروی آورد و خودش هم آن را برد. در جریان اشغال ایران در سال 1320 توسط نیروهای متفقین، روس ها آذربایجان را اشغال کردند. زمانی که جنگ جهانی اول به پایان رسید و قرار شد تا انگلیس ها و روس ها همزمان ایران را ترک کنند، روس ها به تکاپو افتادند تا پیش از رفتن، جای پایی برای خود در ایران ایجاد کنند یا دست کم، امتیاز اقتصادی- سیاسی مهمی به دست آورند. آنان در تهران و شهرهای مختلف به تقویت حزب توده پرداخته و در آذربایجان و کردستان هم از فرقه دموکرات حمایت کردند. هیچ عقل سلیمی نمی تواند بپذیرد که حضور نیرو های شوروی در ایران به روند پیروزی فرقه دموکرات آذربایجان کمک نکرد، اما باز عقل سلیم آدمی نمی تواند جنبش آزادیخواهانه مردم آذربایجان را در قبال حکومت پهلوی و فشار خانها بر دهقانان و کارگران را وارونه جلوه دهد. اگر برخی از سران فرقه، وابسته به بیگانگان بودند و در آن هیچ شکی نمی توان داشت اما چه بسیار مردمانی بودند که فرقه را پناهگاه خود برای ریختن کاخ استبداد پهلوی می دانستند.
    سقوط میانه: میانه اولین شهری بود که به دست فدائیان فرقه افتاد. در 26 آبان ماه 1324 فدائیان کنترل کنترل شهر را در دست گرفتند و از آن تاریخ، ارتباط بین آذربایجان با تهران از طریق میانه قطع شد و کلیه احتیاجات و تدارکات لشکر 3 تبریز و تیپ سه ارومیه و تیپ اردبیل که از تهران به وسیله قطار به میانه حمل شده بود، به تصرف فدائیان شبه نظامی فرقه درآمد.
    طرح حمله ارتش شاه به آذربایجان و تصرف میانه
    نیروهای شوروی وقتی آذربایجان راغ طبق قراری که بین سران سه قدرت (انگلیس، شوروی، آمریکا) گذارده شده بود در اوایل سال 1325 ه.ش تخلیه نمودند، حکومت شاه و دولت قوام به بهانه برگزاری انتخابات، قوای ارتش را با تمام تجهیزات و امکانات روانه آذربایجان کردند، ناگهان در 19 آذر ارتش شاهنشاهی از سه جناح به آذربایجان حمله ور شدند. در واپسین روزها آقای تیمسار نوائی را مأمور پدافند شهر تبریز و تیمسار عظیمی را مامور برپاداشتن استحکامات اطراف به ویژه بلندیهای میانه و تبریز کردند. ارتشبد حسین فردوست در این مورد نیز می نویسد: با طرح آمریکایی ها قرار شد که محمدرضا با ارتش به آذربایجان حمله کند. دو لشکر به سمت آذربایجان حرکت داده شد، یکی به فرماندهی سرتیپ هاشمی از محور میانه- تبریز و دیگری به فرماندهی سرتیپ ضرابی از محور میانه- مراغه- تبریز. دولت آمریکا نه فقط ارتش و ژاندارمری ایران را سرپرستی می کرد بلکه با پیشنهاد یک وام 250 میلیون دلاری به نیروهای ارتجاعی دلگرمی می بخشید. در آذربایجان نیروهای دولتی که هنگام ورود به زنجان تا حدود تازه کند (قصبه ای بین زنجان و میانه) پیش رفته بودند روز 16/9/25 پیشروی خود را بسوی میانه آغاز کردند اما قوام طی اعلامیه ای ادعا می کرد که اعزام قوای تامینه به آذربایجان ... به هیچ وجه جنبه تعرض و لشکرکشی ندارد و جز حسن اجرای انتخابات و حفظ آزادی عموم، جز رافت و شفقت به اهالی و تامین رفاه و آسایش مردم... نظر دیگری در میان نیست. ولی فرقه دموکرات آذربایجان که به خوبی می دانست این همه نیرو و قوای ارتشی به همراه تفنگداران ذوالفقاریها برای حفظ آسایش و امنیت نیست با حرکت نیروهای نظامی مرکز و آذربایجان جنگ در میانه شروع شد و جبهه میانه به دو قسمت جنوبی که نیروهای تازه کار قزلباشی (سربازان وظیفه) از آن دفاع می کرد و شمالی که در دست فدائیان و افراد ایل اصانلو و جهانشاهلو بود تقسیم گردید.
    جبهه جنوبی به علت تازه کار بودن افراد و غفلت فرمانده آن اکبر رامتین که در سنگر به خواب رفته بود شکست خورده و در حال عقب نشینی بود ولی جبهه شمالی مهاجمین را به عقب رانده به سوی زنجان پیشروی می کرد. سرلشکر زنگنه در خصوص حمله ارتش چنین می نویسد: ستون شرقی با دفاع سخت دموکراتها روبرو شده مجبور به عقب نشینی گردید اما در مراحل بعدی درگیری ستون شرقی پس از سقوط آق کند، بالاخره در ساعت 5 صبح روز 21 آذر قره بلاغ – میان بلاغ – سلیمانلو را به تصرف درآورده و در پایان روز 21 آذر به مامانلو 18 کیلومتری میانه رسید. ستون مرکزی که از ساعت 6 روز 19 آذر از مبداء حرکت، شروع به پیشروی کرده بود، پس از زد و خورد شدید با دموکراتها به دلیل اینکه مواضع دموکراتها به شدت بمباران می شد و ستون مرکزی حرکتش با پشتیبانی تانک ها و آتش دقیق توپخانه در تمام طول جبهه همراه بود توانست دموکراتها را وادار به عقب نشینی نماید.
    انهدام پل دختر میانه: در نتیجه حمله ارتش به آذربایجان و عدم مقاومت فرقه به هر دلیل و شکست حکومت یکساله، سرانجام شب 21 آذر 1325 برای جلوگیری از ورود قوای ارتش پل دختر تخریب گردید تا فرصتی برای عقل نشینی پیش آید. سرلشگر زنگنه در این خصوص چنین مینویسد: در نیمه شب 20 آذرماه، پل دختر – پل بتنی جاده شوسه – راه آهن به وسیله متجاسرین خراب شد، در نتیجه پل دختر به کلی از حیز انتفاع افتاد. و روزنامه اطلاعات در خصوص انهدام پل دختر میانه چنین می نویسد: ستون زنجان پس از درهم شکستن مقاومت متجاسرین در موقع عقب نشینی، جاده ها و پل ها را به کلی خراب و ایستگاههای راه آهن کشور را آتش زده اند. از جمله پلهای مهمی که خراب شده است پل معروف دختر در نزدیکی میانه می باشد.
    متهمان انفجار پل دختر میانه: شنیده ها از انفجار پل دختر میانه حکایتهای بسیار دارد. اغلب آنانی که حکومت فرقه را به یاد دارند از غلام یحیی دانیشیان به عنوان شخصی که پل را بدست خود منفجر نموده یاد می کنند. پس از غلبه ارتش شاه بر آذربایجان در خصوص انفجار پل دختر میانه، افرادی چون نصرا... پاکدل رئیس شهربانی میانه- داداش خالقی معاون شهربانی میانه- آقاخان کاظم خانی فدائی و تنی چند دستگیر می گردند. نصرا... پاکدل به درا آویخته می شود. داداش خالقی پس از چند سال زندان، آزاد می گردد. آقاخان کاظم خانی از فدائیانی بود که در کنار غلام یحیی بسیار مبارزه کرده بود سالها به اتهام انفجار پل مورد آزار و اذیت حکومت قرار می گیرد. وی در خاطرات خود چنین می نویسد: شخصی به نام احباب فرش فروش به تحریک خان ها به دادگاه نظامی شکایت می کند که: آقا خان کاظم خانی پل قافلانکوه میانه را منفجر کرده است! معاون دادگاه سرگردی بود به نام ((سرهنگ پور)) او به شخص مزبور می گوید: شاهد هم داری؟ احباب می گوید: بله، سربازی به نام ابراهیم. دادگاه اظهارات شاکی را ثبت و تاریخ دادگاه را نیز تعیین می کند. احباب به ابراهیم که در آغاز انقلاب سرباز قیزیل باش بوده و تدارکات ارتش را به منطقه قافلانکوه می رساند، می گوید: تو باید بیایی و در دادگاه شهادت بدهی که پل قافلانکوه را آقاخان کاظم خانی منفجر کرده است، در غیر این صورت، ترتیب بازداشت تو را خواهم داد. ابراهیم می گوید: هیچ اشکالی ندارد، من می آیم و شهادت می دهم. روز موعود دادگاه تشکیل می شود. سرگرد سرهنگ پور به ابراهیم می گوید: این شخص یک صنعت کار است که علاوه بر خانواده خودش به چند خانواده دیگر هم نان می رساند. وجداناً مشاهدات خود را بیان کن! ابراهیم می گوید: به شرافتم قسم که جز حقیقت چیزی نگویم. آقاخان کاظم خانی اصلا در قافلانکوه دیده نشده است و انفجار پل کار او نیست، زیرا پل مزبور را آقایان: حسن نظری (خلبان ارتش شاه) که به فرقه پیوسته بود و محمد مهاجر منفجر کرده و به شهر باکو رفته اند.
    منابع
    1- فرهنگ جغرافیای شهرستان میانه رحیم طاهری2- میانه دروازه آذربایجان، قاسم مهداد 3- فراز و فرود فرقه دموکرات آذربایجان، جمیل حسینی4- ماهنامه حافظ شماره نهم آذر 1383، انور خامه ای 5- بحران آذربایجان، خاطرات مرحوم میرعبدا... مجتهدی 6- خاطراتی از ماموریتهای من در آذربایجان، سرلشگر احمد زنگنه 7- ایران بین دو انقلاب پرواند آبر اهامیان ترجمه کاظم فیروزمند 8- ما و بیگانگان، دکتر جهانشاهلو 9- ظهور و سقوط سلطنت پهلوی خاطرات ارتشبد سابق حسین فردوست 10- روزنامه رهبر شماره 872 نقل از گذشته چراغ راه آینده است، 11- روزنامه داد مشاره 901، 12- برگی از یک غائله اسدا... کاظم خانی.
    این مطلب از وبلاگwww.gaflannews.irکه نویسنده مطلب سعیدسید صدری میباشد کپی برداری شده است
    پل دختر میانه
    [Broken External Image]:

    برای مشاهده لینک ها لطفا ثبت نام کنید و یا اگر حساب کاربری دارید وارد شوید

    [Broken External Image]:

    برای مشاهده لینک ها لطفا ثبت نام کنید و یا اگر حساب کاربری دارید وارد شوید

    قلعه دختر میانه
    0c8888cd022e0451663c4b091eca130c.
    1d85eba57bb50d9e165e947ab4e6482f.
    آنایوردوم میانا قافلانتی دان بیانا
     
    girl turk70 و fargol از این پست تشکر کرده اند.
  2. حشودیم شد منم باید وقت شد از جلفا مطلب بزارم :39:
     
  3. Admin

    Admin غواصی فقط تو چشات عضو کادر مدیریت مدیر کل سایت

    12,506
    24,609
    62,718
    این قسمت رو کامل بخون "طرح حمله ارتش شاه به آذربایجان و تصرف میانه"

    فک کن الان میانه مرز ازربایجان و ابزان بود:16::17:
     
  4. قسمت ناراحت کننده اش اینان :
    ستون زنجان پس از درهم شکستن مقاومت متجاسرین در موقع عقب نشینی، جاده ها و پل ها را به کلی خراب و ایستگاههای راه آهن کشور را آتش زده اند. از جمله پلهای مهمی که خراب شده است پل معروف دختر در نزدیکی میانه می باشد.

    وشاید قسمت خوشحال کننده اش اینه که الان جلفا مرز اذربایجان و ایرانه :24:
     
  5. Admin

    Admin غواصی فقط تو چشات عضو کادر مدیریت مدیر کل سایت

    12,506
    24,609
    62,718
    میانه مرز نباشه حال نمیده
     
  6. اره واس میانه یا حال نمده

    اما به جلفاییا که حال مده مرز بودن :24: این مهمه
     
  7. Admin

    Admin غواصی فقط تو چشات عضو کادر مدیریت مدیر کل سایت

    12,506
    24,609
    62,718
    دختر اگه مرز بود الان ماهم جزو اذربایجان بودیم
    الان داشتی ترکی مینوشتی بجای فارسی
     
  8. خ نمیشد هم جلفا مرز باشه هم ما ترکی مینوشتیم

    به هرحال بازم هم قسمت بد داره هم قسمت خوب
    خوب ما مرزیم

    بد فارسی میحرفیم
     
  9. Admin

    Admin غواصی فقط تو چشات عضو کادر مدیریت مدیر کل سایت

    12,506
    24,609
    62,718
    کلا کاش میتونستن مقاومت کنن
     
  10. کاش را کاشتند سبز نشد :67: