1. این پایگاه به ثبت ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران رسیده است.

    مهمان عزیز سپاس بابت بازدید شما از تالار گفتگوی دهه هفتادی ها.

    عضویت در انجمن رایگان بوده و برای عموم باز میباشد . با صرف 30 ثانیه یکی از اعضای دهه هفتادی ها شوید .

شهرمرکزی

شروع موضوع توسط μ~¤@ฯmit@¤~μ ‏Feb 10, 2014 در انجمن مرکزی

  1. μ~¤@ฯmit@¤~μ

    μ~¤@ฯmit@¤~μ hastye eshgh Im lovable lovable for loveer

    9,041
    24,805
    2,687
    شهر اراک
    شهر اراک مرکز استان مرکزی و در بین 34 درجه و 5 دقیقه و 30 ثانیه عرض شمالی از خط استوا و 44 درجه و 41 دقیقه و 30 ثانیه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.
    این شهر بنا بی عللی بدستور فتحعلی شاه قاجار بوسیله یوسف خان گرجی «سپهدار عراق» در سال 1231 هجری قمری (1808 میلادی) در مرز میان بخش های فراهان و کزاز ساخته شده است.
    برای آگاهی بیشتر، از علل بنای شهر و تاریخ بنا، چگونگی ساختمان و نقشه آن به کتاب سیمای اراک جلد 1 مراجعه فرمائید.
    نام شهر

    چون یکی از اهداف بنای شهر، ایجاد مرکزی نظامی 00000 و قلعه ای جنگی در بین بخشهای ، فراهان، دولاخور، کزاز، سربند، چرا و کاپله با چاپلق بوده است. تخست نام شهر یا قلعه نوبنیاد «قلعه سلطان آبادٍ» که پس از چندی واژه «قلعه» حذف گردیده و فقط با نام سلطان آباد، نامیده می شد.

    آنگاه با نام «سلطان آباد عراق» مشهور گردید، همانطور که گفته شد، یوسف خان گرجی، سپهدار قشون یا سپاه عراق بوده و مکاتبات و نامه ها و پیامها از مرکز به سپاه عراق و موجهای، فراهان،کزاز، سربند، جابن و چرا با عنوان سپهدار، عراق می رسیده که بمرور زمان «سلطان آباد عراق» به شهر عراق تبدیل گردیده تمام اسناد موجود تا سال 1317 خورشیدی که در دست است نام این شهر عراق بوده است.

    سال 1317 هنگام بهره برداری راه آهن سراسری و اتصال راه آهن شمال و جنوب بود و کلیه ایستگاههای راه آهن شمال تا جنوب را با نام شهرها و روستاهای کنار آنها نامگذاری نمودند، که از آن سال نام این شهر از عراق به اراک تبدیل شده است.
    وجه تسمیه عراق یا اراک
    پیش از پرداختن به اسناد مورخین و زبانشناسان ایرانی و خارجی در مورد معنی عراق بطور یقین باید گفت که عراق معرب اراک می باشد. می دانیم پس از اسلام زبان عربی در ایران رواج یافته و تعداد زیادی واژگان عربی وارد زبان فارسی گردیده و از سوی دیگر واژگان فارسی و ایرانی یا بصورت دخیل (1) و یا بصورت تعریب وارد زبان عربی شده است. چون برخی از حروف الفبای فارسی مانند گ- ژ- پ- چ در الفبای زبان عربی وجود ندارد و همچنین تعدادی از حروف الفبای زبان عربی مانند ط، ظ، ع، ق، ص ، ض در الفبای فارسی نیستند هنگام وامگیری واژگان، این حروف را معرب و یا مقرس کرده اند الظشت که همان تشت فارسی و النرجس که همان نرگس فارسی است.

    در کتب تاریخی و مسالک و ممالک قرون اولیه اسلامی که با خط و الفبای عربی و فارسی نوشته شده اند اکثر قریب باتفاق نامهای جایها و شهرها و روستاهای ایران تعریف گردیده اند که به چند نمونه بسنده می گردد.

    کاشان= قاشان- کم= قم- کاسپین یاکسپین = قزوین – کرمشین = قرمسین – میلاگرد= میلاجرد – راهگرد= راهجرد – چرا= شراء – اشک آباد = عشق آباد – عراق= اراک.
     
  2. μ~¤@ฯmit@¤~μ

    μ~¤@ฯmit@¤~μ hastye eshgh Im lovable lovable for loveer

    9,041
    24,805
    2,687
    علل بنای شهر:
    چون شهر اراک جدید التاسیس است بنابراین دو عامل اساسی را باید مورد توجه قرار داد.
    عامل سیاسی – عامل اقتصادی
    1- عامل سیاسی
    در اوایل سلطنت قاجار در بلوک عراق (نواحی بین شهرهای قم، ساوه، همدان، ملایر، بروجرد، گلپایگان و اصفهان) بعلت وسعت زیاد نزدیک به 9000 کیلومتر مربع و در حدود یکهزار روستا با جمعیتی فراوان. همیشه ناامنی و اختلافات محلی و بخصوص هجوم گاه و بیگاه ایلات و عشایر مجاور که گاهی حتی امنیت مرکز ایران را بر هم میزدند و نبودن پادگان دائمی نظامی و دور بودن از مرکز حکومت و عدم اطاعت از حکام شهرهای مجاور که گاهی موجب می شد قشون مرکزی برای آرامش و امنیت به این منطقه گسیل شوند، نظیر لشگر کشی سپهدار در زمان فتحعلی شاه برای مبارزه با اهالی دلف آباد که شرح آن در فصل آثار باستانی آمده است.
    در زمان فتحعلیشاه قشونی به نام قشون عراق تشکیل گردید و سپهداری آنرا فتحعلیشاه به یوسف خان گرجی محول نمود (1224 هـ). ژنرال سیندلر انگلیسی

    برای مشاهده لینک ها لطفا ثبت نام کنید و یا اگر حساب کاربری دارید وارد شوید

    : سلطان آباد در سال 1808 میلادی توسط یوسف خان گرجی که حاکم ولایت عراق عجم و فرمانده سپاه پیاده نظام دوازده هزار نفری آن سامان بود بنا شد. این سپاهیان منظم بدنبال توصیه های ژنرال گاردان فرانسوی بوجود آمده بودند.
    یوسف خان گرجی از فتحعلیشاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون عراق عجم، قلعه ای نظامی احداث نماید. پس از موافقت شاه، محل فعلی شهر به علت موقعیت جغرافیائی و نظامی. (سوق الجیشی) مناسب تشخیص داده شد (محل شهر از سه طر به وسیله کوهها و از طرف شمال بوسیله دریاچه نمک و دشت فراهان احاطه شده است).
    از طرف دیگر چون در آن زمان مساله سربازگیری به شکل امروزی نبوده و در موقع لزوم از مردم روستاها به عنوان داوطلب و چریک و مزدور استفاده می کردند. بنابراین در منطقه عراق مرکزی بدین مناسبت ضروری بنظر می رسید. گذشته از مسائل فوق برای اداره منطقه از لحاظ اداری و کارکنان حکومتی پایگاه و مرکزی لازم بود که به خاطر مسائل فوق قلعه یا دژ نظامی سلطان آباد احداث، سپس به نام قلعه سلطان آباد پس از آن به نام سلطان آباد. آنگاه عراق و سرانجام در سال 1316 هـ.ق به نام اراک نامیده شد.
     
  3. μ~¤@ฯmit@¤~μ

    μ~¤@ฯmit@¤~μ hastye eshgh Im lovable lovable for loveer

    9,041
    24,805
    2,687
    عامل اقتصادی
    نواحی وسیع منطقه عراق از مناطق پرجمعیت و حاصلخیز ایران و این محدوده دارای بلوکات ششگانه زیر بوده است.
    بلوک فراهان، بلوک شراء بلوک برچلو، بلوک وفس، بلوک سربند و بلوک کزار که حدود یکهزار روستا را شامل بوده و دارای محصولات کشاورزی فراوان به علاوه مرکز بافت قالی که از لحاظ اقتصادی و مرغوبی شهرت جهانی داشته که حتی نام ساروق در اکثر کشورهای اروپائی و امریکا با قالیچه ایران همراه بوده است.
     
  4. μ~¤@ฯmit@¤~μ

    μ~¤@ฯmit@¤~μ hastye eshgh Im lovable lovable for loveer

    9,041
    24,805
    2,687
    تاریخ بنای شهر اراک طبق نوشته شادروان استاد دهگان.

    برای مشاهده لینک ها لطفا ثبت نام کنید و یا اگر حساب کاربری دارید وارد شوید


    «در محل فعلی شهر اراک ده بزرگی به نام دستگرده یا دستجرده وجود داشته است و از آثار آن ده قناتی به نام قنات ده که در جنوب اراک جاری باقیمانده است. تاریخ خرابی دستگرده تا کنون معلوم نگردیده است و عده یی این خرابی را هم به حساب خرابیهای افاغنه می گذارند». در اوایل دولت زندیه 9 روستا یا قلعه در محل ده یا شهر سابق ساخته شده است که اسامی آنها بدین قرار است: 1- قلعه قادر 2- قلعه نو 3- قلعه طهماسب 4- قلعه باباخان 5- قلعه آسمیع 6- ده حصار 7- ده کهنه 8- قلعه سلیم 9- ده آزادمرادآباد این 9 قلعه یا روستا در دو طرف رودخانه شهر در ضلع جنوبی اراک بوده اند.
    خرابه های قلعه نو در جنوب شهر باقیست، قلعه حاج طهماسب در شرق قلعه نو، قلعه سلیم درشمال شهر و در کنار زمینهای و رزنه بوده است. قلعه خان باباخان در منتها علیه خیابان عباس آباد. قلعه آزاد مراد آباد در نزدیکی زمینهای ورزنه، قلعه آسمیع (آقاسمیع) در نواحی پل گردو (پل راه آهن) در جنوب شرقی شهر.
    حصار در غرب اراک کنار رودخانه، ده کهنه نزدیک حصار و قلعه قادر نزدیک کره رود.
    این نه روستا در دو طرف رودخانه قرار داشته اند. بدین ترتیب: حصار، ده کهنه، و قلعه های سلیم و آزادمراداباد در غرب رودخانه، قلعه نو و بقیه در شرق رودخانه.
    یکی از عواملی که در اکثر روستاهی ایران موجب اختلافات و چند دستگی بین روستائیان بوده است تقسیم آب می باشد. روستاهای نه گانه هم از این بلیه اجتماعی مستثنی نبوده اند. تا اینکه همانطور که در قبل اشاره شد، محمد یوسف خان گرجی مامور ساختن قلعه یی نظامی می گردد. این قلعه با نقشه قبلی و اندیشیده بوده است و از نوع شهرهای شطرنجی می باشد و در آن پیش بینیهای لازم برای اسکان مامورین دولتی و سایر افراد و سرویس ها و خدمات متداول آنروزی شده بود. در صفحات آینده در قسمت سیما و نمای شهر ویژگیهای آن بطور مشروح ذکر خواهد گردید.
    تا اینکه بنای ساختمان شهر باتمام میرسد. در آن هنگام سپهدار روستاهای نه گانه را ویران و تمام اهالی را در شهر جدید اسکان میدهد، در استقرار اهالی جدائی مکانی گذشته کاملاً رعایت شده است باین ترتیب که اگر بازار را بجای رودخانه فرض کنیم، اهالی حصار و ده کهنه و قلعه های سلیم و آزادمرادآباد در قسمت غرب بازار (محله حصار) و ساکنین سایر قلعه ها را در قسمت شرق بازار به نام (محله قلعه) اسکان می دهد. ناگفته نماند که گهگاهی بین ساکنین دو محله جدید اختلافات قدیمی ظاهر گشته و موجب ناراحتی هائی شده است.
     
  5. μ~¤@ฯmit@¤~μ

    μ~¤@ฯmit@¤~μ hastye eshgh Im lovable lovable for loveer

    9,041
    24,805
    2,687
    تاریخ بنای شهر طبق سنگ نوشته های سر در بازار و جلو مدرسه سپهداری که هر دو از بین رفته اند جمله «نمودیوسف ثانی بنای مصر جدید» می باشد که با حساب جمل برابر با 1231 هجری و قمری و 1808 میلادی می باشد. اضافه می کنم که بنای شهری اندیشیده مشتمل بر بنای بزرگ اراک دولتی شامل کلیه ادارات آن روز، مدارس متعدد، تعداد زیادی مسجد و حمام و کوچه و اماکن مسکونی به علاوه دو بازار عمود بر هم و تیمچه های متعدد و برج و بارو و تمام تاسیسات شهری در مدت چند سال ساخته شده و تاریخ فوق سال اتمام بنا می باشد.
    نام شهر ابتداء قلعه نظامی، بعد سلطان آباد، شهرستان عراق و در سال 1316 شمسی که راه آهن سراسری شروع بکار نمود به اراک مبدل گشت.