1. این پایگاه به ثبت ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران رسیده است.

    مهمان عزیز سپاس بابت بازدید شما از تالار گفتگوی دهه هفتادی ها.

    عضویت در انجمن رایگان بوده و برای عموم باز میباشد . با صرف 30 ثانیه یکی از اعضای دهه هفتادی ها شوید .

تکم

شروع موضوع توسط Admin ‏Mar 17, 2012 در انجمن اردبیل

  1. Admin

    Admin غواصی فقط تو چشات عضو کادر مدیریت مدیر کل سایت

    12,512
    24,629
    62,793

    [Broken External Image]:

    برای مشاهده لینک ها لطفا ثبت نام کنید و یا اگر حساب کاربری دارید وارد شوید



    به گزارش خبرگزاری فارس از اردبیل، طبق یک آیین و سنت دیرین تکم که عروسکی سنتی و با پیشینه تاریخی بسیار است در چند روز مانده به عید نوروز بر دستان تکم‌چی‌ها در کوی و برزن اردبیل نوید بهار را داد.
    تکم یکی از نمادهای استقبال نوروز در اردبیل و شهرهای اطراف است که به شکل بز که اسکلت آن از چوب ساخته شده و با دست و پای متحرک بر یک صفحه چوبی سوار شده و بر محوریت همان چوب توسط تکم‌چی بالا و پایین می‌رود نمودی از آمدن بهار و نوروز است.
    تکم‌چی‌ها بر دست، پا و گردن اسکلت بز پارچه‌های رنگی و آیینه و گل بسته و با خواندن اشعاری در مدح اهل بیت به ویژه امیر‌المومنین (ع) با نواهای محلی به خلق فضای شادی و فرح‌بخش در اردبیل پرداخته‌اند.
    حضور تکم‌چی‌ها در معابر و محلات اردبیل خبر از آمدن عید نوروز می‌دهد و تکم‌چی‌ها پیک‌های شادی‌ آفرین این جشن ملی هستند که در این ایام درب خانه‌ها را زده و بلافاصله با باز شدن درب منازل با به حرکت درآوردن تکم اشعار خودساخته خود را با آواز و ضرب آهنگ تکم نجوا کرده و شادی و شور و شعف را به خانه‌های مردم هدیه می‌کردند.

    عید نوروز در اردبیل به عید امیر‌المومنین معروف است​

    به گزارش خبرگزاری فارس از اردبیل، عید نوروز در میان عامه مردم اردبیل به " امیر‌المومنین بایرامی " معروف بوده و مردم با این نیت چند روز مانده به عید در پی خانه تکانی دل برآمده و با قصد زدودن کینه‌ها از دل به سراغ همدیگر رفته و آشتی را جایگزین کینه می‌کنند.
    عمده سخنان تکم‌چی‌ها نیز در اشعار و سخنانشان تکیه بر مدح امیر‌المومنین است و مردم اردبیل بر این باورند که عید نوروز در زمان باستان متعلق به حضرت امیر‌المومنین و اهل بیت ایشان است.
    در فرهنگ بومی اردبیل این اعتقاد وجود دارد که روز غدیر خم به سال 10 هجری قمری که رسول مکرم اسلام (ص)، علی (ع) را به جانشینی خود انتخاب و معرفی کرد برابر با روز اول فروردین ماه بوده که اردبیلی‌ها نیز با اعتقاد راسخ بر چنین واقعه تاریخی پیک‌های شادی و تکم‌چی‌های گرم نفس در اردبیل را راه‌ انداخته و با اشعار دل‌نشین با مضامین:
    بهار آمد بهار آمد خوش آمد / علی با ذوالفقار آمد خوش آمد​

    سیزون بو تازه بایراموز موبارک / آیوز، ایلوز، هفتوز، گونوز موبارک​

    عید بر شما مبارک باد و هفته‌ها، سال‌ها و روزهایتان قرین شادی باشد​

    جناب جبرییل نامه گتیر‌دی / گتیرجگین پیغمبره یئتیردی​

    که اشاره به وحی حضرت حق مبنی بر ابلاغ امامت علی (ع) داشته و بدین معنی است: حضرت جبرییل پیام آورد و به محض نزول آن به پیامبر رحمت ابلاغ کرد.
    اردبیلی‌ها عموما به تکم‌چی‌ها عشق می‌ورزند و هرگز با ترشرویی با آنان مواجه نمی‌شوند و تکم‌چی‌ در شعری که می‌خواند وعده شادی، عروسی و زیارت به صاحب‌خانه در سال جدید می‌دهد و صاحب‌خانه با پرداخت پول، شیرینی و تنقلات از تکم‌چی‌ها استقبال می‌کند تا فردا تکم‌چی دیگری در را بزند، سرود شادی دیگری سر دهد، شهر را پر از نشاط و سور کند و به برگزاری جشن نوروز استمرار دهد.
    تکم‌گردانان که سابقه‌ای دیرینه در این نوع نمایش منحصر به فرد دارند با جریان‌های نشاط‌انگیز نمایش‌های عروسکی بالاخص در ایام جشن‌های نوروزی به شادی مردم می‌افزودند ولی آنچه که مسلم است تکم‌چی‌ها در حوزه جغرافیایی آذربایجان بالاخص دشت مغان و حوزه استان اردبیل ظهور کرده و رد‌یابی و رصد آغاز فعالیت آنها تا دوره صفویه دارای شواهد و مستندات لازم است.
    تکم‌چی‌ها سروده‌های متعددی دارند که همه نشانگر آمدن نوروز، بهار و شادی دل‌ها و جان‌ها است به طوری که آنان با سردادن سرود
    " وعده یئلی اسدی قیزار هواسی / اوجالاشار تکم‌چی نین صداسی ​
    " یعنی با وزیدن نسیم نوروزی که در اردبیل به " وعده یئلی " مشهور است نوای تکم‌چی هم برای آمدن نوروز بلند می‌شود.

    تکم‌چی‌ها و تکم‌گردانان در بین دو چهارشنبه آخر سال آمده و مردم را به فرارسیدن نوروزی شاد دعوت می‌کنند.

    سنت‌های ریشه‌دار پیشین احیا شود​

    به گزارش خبرگزاری فارس از اردبیل، یکی از بانوان کهنسال اردبیلی که خاطرات بسیار زیبایی از تکم‌چی‌ها و تکم‌گردانان در اردبیل دارد به خبرنگار فارس گفت: چه خوب می‌شد اگر سنت‌های ریشه‌دار پیشین که همه آنها سابقه‌ای چندین هزار ساله دارند در اردبیل احیا می‌شد و نوروز شاد سال‌های قبل را تجربه می‌کردیم.
    حافظه مردانه خاطرنشان کرد: در گذشته 20 روز مانده به نوروز همه مردم در تکاپوی خانه تکانی، تمیز کردن منازل و رفت و روب بودند و در آخرین روزهای سال که صدای تکم‌چی در کوی و برزن می‌پیچید همه با شادی و خوشحالی دور تکم‌چی جمع می‌شدیم.
    وی افزود: متاسفانه این آیین‌ها امروز در اردبیل جای خود را به سنت‌های مدرن داده و دیگر هیچ خبری از تکم، جشن‌های " وعده یئلی " و " خدر" که در آن طبق یک سنت قدیمی مردم اردبیل اعتقاد داشتند خضر نبی پس از یک زمستان سخت و با وزش " وعده یئلی " احیا می‌شود نیست.
    دیگر شهروند اردبیلی که به شدت ابراز دلتنگی نسبت به عیدهای سال‌های گذشته را می‌کند اظهار داشت: با وزیدن نسیم نوروزی و " وعده یئلی " هیجانی بزرگ و سرشار از معنویت که نشانگر سرزندگی و احیای دلها و جان‌های مومنین بود همگان را فرا می‌گرفت اما متاسفانه این آیین‌ها جای خود را به خیابان‌های شلوغ، مراکز خرید پر ازدحام و صداهای انفجار‌های شدید داده است.
    علی بهاری با اشاره به تکم‌چی‌ها و آمدن آنها در کوی و برزن به خبرنگار فارس گفت: تکم‌چی‌ها در واقع سفیران شادی‌آور نوروزی بوده و احترام و حرمت بسیاری در بین مردم داشتند تا جایی که با دست خالی برگرداندن آنها در آستانه سال جدید بد‌یمنی دامن خانواده را می‌گرفت.
    وی یادآور شد: تکم‌چی‌ها که به کوی و برزن می‌آمدند کودکان هر چه از شیرینی، شکلات و گندم‌های برشته در جیب خود داشتند به آنان داده و در عوض تکم‌چی نیز با سرودن شعرهای زیبا آنان را شاد و مسرور می‌ساخت.
    بهاری همچنین با یادآوری سرود‌های تکم‌چی‌ها می‌گوید: تکم‌چی اغلب چنین اشعاری را می‌خواند:

    امیر‌المومنین تخته چیخاجاق / یزیدین بوینونا نوختا ووراجاق​

    حضرت امیر‌المومنین به تخت امامت جلوس کرده و بر گردن یزید بنی‌امیه لگام می‌زند​

    شیرین شربت سو یرینه آخاجاق / سیزون بو تازه بایراموز موبارک​

    شربت شیرین مثل آب روان خواهد شد عید بر شما مبارک باشد​

    به گزارش خبرگزاری فارس از اردبیل، آیین تکم‌گردانی که آیینی منحصر به مردم خطه آذربایجان است و در مناطق آذری زبان به عنوان سنتی ماندگار و نیک وجود دارد متاسفانه امروز کمرنگ شده و دیگر هیچ خبری از تکم‌گردانان مسن خوشرو در اردبیل نیست.
    آیین تکم‌خوانی که بیشتر از جامعه روستایی و کشاورزی خطه آذربایجان سرچشمه گرفته بود امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی و صنعتی و مدرنیته شدن زندگی‌ها در حال فراموشی است که متاسفانه در سال‌های آینده ممکن است یک خلأ فرهنگی در اردبیل به شمار رود.
    هنوز هم نوای تکم‌گردانان که با آوازهای محلی سرود می‌خواندند:
    بو تکم اویون ائدر / قورد نان قول بویون گئدر / یغار ایران دوگوسون / چپیشینین تویون ائدر​

    این بز نر بازی می‌کند و دست در گردن گرگ او را همراهی می‌کند در آخر پاییز محصول برنج ایرانی را جمع کرده و برای بزغاله کوچکش جشن عروسی به پا می‌کند از کوی‌ها و برزن‌ها و محلات قدیمی اردبیل به گوش می‌رسد که امیدواریم متولیان فرهنگ استان با احیای این سنت زیبا و بومی تکم‌گردانان را که بشارت‌دهندگان و نوید‌دهندگان شادی و سرور بودند به میان مردم بازگردانده و بیش از این اجازه غلبه مدرنیته بر فرهنگ‌های وارداتی را ندهند.