1. این پایگاه به ثبت ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران رسیده است.

    مهمان عزیز سپاس بابت بازدید شما از تالار گفتگوی دهه هفتادی ها.

    عضویت در انجمن رایگان بوده و برای عموم باز میباشد . با صرف 30 ثانیه یکی از اعضای دهه هفتادی ها شوید .

تاریخچه ی پل دختر میانه

شروع موضوع توسط اهلام خانوم ‏Apr 13, 2012 در انجمن آذربایجان شرقی

  1. پل دختر میانه
    اين پل تاريخي و هنري در مسير زنجان ـ ميانه (20 کیلومتری جنوب شرقی میانه)،در جایی كه رودخانه قزل اوزن به دامنه شرقی قافلان كوه می رسد بر روي این رودخانه قرار دارد و در سال 1310 شمسي تحت شماره 87 در مجموعه آثار ملي و تاريخي قرار گرفته است. اين پل ، شاهكار هنر معماري و مهندسي عهد قديم است.
    طراحي و معماري پل چنان مهندسي است كه در يك دهنه بزرگ توانسته است با ارائه يك طرح استثنائي همه تنشهاي فشاري و برشي و حتي كمانشي را خنثي كند. پايه هاي پل چنان با طاق پل رابطه دارند كه از فاصله دور مي توانند سنگهاي بزرگ طاق را نگه دارند.
    تاريخ بناي اين پل مشخص نيست. باستان شناسان پايه هاي آن را متعلق به دوره ساساني مي دانند ولي با توجه به معماري و ويژگيهاي پل ، مي توان بناي كنوني را متعلق به قرن هشتم هجري دانست.
    مادام « ديولافوآ » باستانشناس كهنه كار (1920ـ1843 ميلادي) كه در دوره قاجار از ميانه گذشته است ، در سفرنامه خود از معماري قوي اين بنا تمجيد كرده و نوع معماري آنرا منطبق با معماري اواسط قرن 12 ميلادي دانسته است(قرن ششم هجري قمري). او ، طاق اصلي پل را 24 متر نوشته است كه با دو طاق مسطح 17 متري در طرفين احاطه شده است.
    او توضیح می دهد که عمق آب رودخانه بسیار است و عبور از رودخانه درمدت شش ماه از سال امكان پذيرنيست. طاق بزرگ مركزي داراي كتيبه ايست با حروف طلائي كه در روي زمينه آبي
    رنگ تيره برجسته دارد.اين كتيبه قشنگ با رنگ آجرهاي كهنه پل هماهنگي دارد و مجموع بنا كه درميان دو كوه واقع است عظمت مخصوصي دارد.

    قيز كؤپروسو یا پل دختر ميانه در نقاشي مادام ديولافوآ (رو به شمال)
    پروفسور پوپ در كتاب بررسي هنرهاي ايران ، تاريخ بناي پل را اواخر قرن ‌١٥ ميلادي(قرن 10 هجري) دانسته و اسم معمار را «حاج عباس بن الحاج محمد بن العباس قزويني»‌ و نام حاكم وقت را «محمد روان بن عثمان القزويني» نوشته است ، ولي طبق كتيبه مرمري به خط نستعلیق كه روي پايه وسطي قرار دارد ، پل در سال 933 هجری قمری توسط «شاه بيگيم بنت محمد بيك موصلي» تعمير شده است.
    پوپ نيز احتمالاً تعمير را با ساخت اشتباه گرفته است. گويا به همين جهت پل را « قيز كؤپروسو » ناميده اند. با توجه به همين تعمير شاه بيگيم در سال 933 ق. بعيد به نظر مي رسد ساخت آن حداقل 300 ـ 200 سال با مرمت آن فاصله نداشته باشد. به همين علت احتمالاً اين پل قبل از سال 700 ق. ساخته شده است.
    جملي كارزي كه درزمان سلطنت شاه سليمان صفوي به ايران مسافرت كرده ضمن عبور از قافلانكوه وسفرنامه اش چنين مي نويسد: دامنه قافلانكوه بسيار طولاني و بتدريج به رودخانه قزل اوزن منتهي مي شود اين پل در زمان صفويه ودر عهد شاه عباس كبير ساخته شده است.

    يكي از ستونهاي پل دختر میانه به همراه كتيبه پل
    اين پل در دوره هاي مختلف دچار آسيب شده و بارها مرمت گرديده است كه از آن جمله مي توان به تعمير و مرمت دوره آغامحمدخان قاجار اشاره داشت.
    پل دختر در زمان تسلط دموكراتها بر آذربايجان (در اثر مين گذاري طاق میانی پل برای جلوگیری از ورود نیروهای شاه به آذربایجان) تخريب شد يعني دهنه‌ي وسطي پل بكلي فرو ريخت ،بعداً اين پل توسط ارتش ايران و بوسيله ي حميد سياح وزير راه افتتاح شد؛شكستگي دهانه اصلي پل مربوط به سال 1325ه.ش.(21 آذر) و جنگ بين قواي دولتي پهلوي دوم با فرقه دموكرات آذربايجان است. براي همين اين پل در ميان اهالي ميانه به «سينيق كؤپرو» يا پل شكسته هم معروف است.
    اين پل داراي سه دهانه بزرگ و پايه‌هاي سنگي عريض است و دهانه وسطي نسبت به دهانه‌هاي طرفين بزرگتر و داراي طاق بلندتري است. اين پل معروف در دامنه شرقي قافلانتي(قافلانکوه) و در فاصله 20 كيلومتري شهر ميانه ، بر روي رودخانه قزل اوزن ساخته شده و داراي سه دهانه بزرگ و محكم با پايه هاي استوار آجري است كه بر روي آببرهاي سنگي قرار گرفته است. در داخل پايه ها ، اتاقهاي كوچكي با زيبايي و ظرافت بنا گرديده است كه كنجكاوي هر بيننده را برمي انگيزد. سياحان و مورخان در طي زمانهاي مختلف از وجود نوشته هايي به خط نسخ و نستعليق و كوفي بر قسمتهايي از اين پل خبر داده اند كه تاريخ تعمير و نوسازي آن را نشان مي داده است اما اثري كه تاريخ احداث آن را نشان بدهد ، هنوز شناسايي نشده است.
    فضاي طاقهای پل از سطح معمول آب كمي بالاترقرارداردو اگرچه رفته رفته جمع وجورتر ميشوند ولي روزنه هاي جبراني براي موارد ضروري پيش بيني شده است . اين ها با مساحت آجري درسطح پائين تري ازسطح قوس قراردارند.پايه هاي پل را با روكاري هاي زيبائي كه شباهت به سبك گوتيك دارد استحكام بخشيده اند ،گل بنديل ها بارها مرمت شده و شكافهاي كهنه نمودار اين است كه پل بارهااز زلزله صدمه ديده است.اين پل تماما از آجر وسنگ ساخته شده است وطاقهاي آنرا از داخل كنده اند.
    تاورنيه مشاهدات خود را ازپل دختر بدينگونه شرح مي دهد:
    نقشه اين بنا بسيار منظم و با كمال مهارت ترسيم شده است وبسهولت مي توان از پل عبور كرد وخلاصه درتمام اوضاع آن هوش خردمندانه وفكر استادانه اي دخالت داشته است.مهارت استادي آن ازاينجا معلوم مي شودكه پايه ها را طوري ساخته كه مي توانند سنگيني طاقها را تحمل نمايند.واين پايه هابه ريشه اي تكيه دارند كه در بالاي آن قوس مضاعفي است و مي تواند در تمام نقاط با سنگيني سقف مقاومت نمايد وفشار مصالح همه جا متناسب باشد كتيبه اي كه آنرا زينت داده است ممكن است تاريخ بناي پل را معين كند ولي طغيان به اندازه اي بودكه نزديك شدن به آن وخواندن عبارات ممكن نبود وحتي بادوربين هم نمي شد فارسي آنرا خواند بهرحال چون آنرا با ابنيه نظير خودش مقاسيه كنيم .ميتوان قريب به يقين حدث زدكه درنيمه قرن دوازدهم (م) ساخته شده است.
    پلهائي چند در ايران بنام پل دختر معروفند كه نبايد آنها را با هم اشتباه بگيريم. مي توان از آن جمله نام برد: پل دختر ميانه ، پل دختر لرستان ، پل دختر بهبهان.
     
    alireza1377، Admin و girl turk70 از این ارسال تشکر کرده اند.
  2. چی شد؟