1. این پایگاه به ثبت ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران رسیده است.

    مهمان عزیز سپاس بابت بازدید شما از تالار گفتگوی دهه هفتادی ها.

    عضویت در انجمن رایگان بوده و برای عموم باز میباشد . با صرف 30 ثانیه یکی از اعضای دهه هفتادی ها شوید .

آموزش علوم زیستی

شروع موضوع توسط H@M!N ‏Nov 18, 2013 در انجمن دوره اول متوسطه

  1. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل اول – نگرش علمي و علوم زيستي



    آدمي اغلب کوشيده است به سؤالات خود درباره ي طبيعت و محيط پيرامون پاسخ دهد. اما به علت کمبود دانش گاهي به خرافات و حدس و گمان روي آورده است. اگر براي يافتن اين پاسخ ها از واقعيت و منطق استفاده کنيم به تفکر علمي نزديک شده ايم.در تفکر علمي بايد براي همه ي پاسخ هايي که ارائه مي دهيم، دليل کافي داشته باشيم. براي درک و مشاهده ي پديده هاي مورد نظرمان از حواس خود و ابزارهاي فيزيکي ديگر استفاده مي کنيم. روش علمي روش علمي روش منطقي است که از مراحل پشت سرهم تشکيل شده است. اين مراحل عبارت اند از : 1 – تعريف مسئله ، 2-جمع آوري اطلاعات ، 3 – فرضيه سازي ، 4 – آزمايش فرضيه ، 5 – ثبت يافته ها ، 6-تغيير يافته ها، نتيجه گيري و نظريه سازي ، 7 – انتشار گزارش




    علوم زيستي

    علوم زيستي مجموعه علومي است که منجر به شناخت علمي موجودات زنده و عوامل مؤثر بر آنها مي شوند. علوم زيستي شاخه هاي مختلف دارد. اين شاخه ها را مي توان در دو گروه جاي داد: علوم زيستي پايه اي و علوم زيستي کاربردي، پژوهش هاي علوم زيستي پايه اي براي شناخت قوانين حکم بر پديده هاي زيستي صورت مي گيرد . مانند تحقيق درباره ي چگونگي انتقال صفات ارثي از والدين به فرزندان بدون در نظر گرفتن کاربردهاي آن در زندگي ، پژوهش هاي علوم زيستي کاربردي به منظور استفاده انسان از پديده هاي زيستي، براي زندگي بهتر صورت مي گيرد مانند استفاده از قوانين وراثت براي توليد گياهان يا جانوراني که مشخصات مطلوبي دارند.
    علوم زيستي با علوم ديگر نيز ارتباط دارد. پژوهشگران علوم زيستي هنگام تحقيق درباره جانداران از موضوع هاي مختلف بهره مي برند. شيمي و فيزيک از علومي هستند که بيشترين کاربرد را در علوم زيستي دارند.
     
    behnam7503 از این پست تشکر کرده است.
  2. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل دوم – ساختار سلولي



    نظريه ي سلولي
    نظريه سلولي در شکل امروزي آن به صورت زير است:
    1 – پيکر همه موجودات زنده از سلول ساخته شده است.
    2 – سلول کوچکترين واحد سازنده پيکر موجودات زنده است و واکنش هاي شيميايي اساسي درون آن انجام مي شود.
    3 – هر سلول از تقسيم سلول هاي ديگر به وجود آمده است.



    ساختار سلول



    هر سلول از سه بخش اساسي تشکيل شده است: غشا، سيتوپلاسم و هسته. غشا پرده اي نرم است که پيرامون سلول را مي پوشاند. سيتوپلاسم ماده اي است که فضاي درون سلول را پر مي کند و در آن اجزايي به نام اندامک وجود دارد. هسته در ميان سيتوپلاسم قرار گرفته است و نقش اساسي و اصلي را در زندگي سلول برعهده دارد.



    غشاي پلاسمايي و ديواره سلول

    غشاي پلاسمايي پرده اي است که اطراف سلول را فراگرفته است. اين پرده از ورود مواد ناخواسته به درون سلول جلوگيري مي کند و مواد لازم مانند آب، اکسيژن و مواد غذايي را به درون سلول راه مي دهد. به عبارت ديگر غشاي پلاسمايي خاصيت نفوذ پذيري انتخابي دارد، همچنين غشا مي تواند بعضي مواد محيط پيرامون سلول را شناسايي کند. سلول هاي گياهي، باکتري ها و قارچ ها ديواره ضخيم و محکمي در روي غشاي پلاسمايي خود دارند که ديواره سلولي ناميده مي شود. سلول هاي جانوري ديواره ندارند و به همين دليل بسياري از بخش هاي گياهان محکمتر از بخشهاي درون بدن جانوران است. ديواره سلولي خاصيت نفوذپذيري انتخابي ندارد اما موادي که در ديواره سلولي وجود دارد از حمله ميکرب هاي بيماري زا به سلول جلوگيري مي کنند.



    سيتوپلاسم و اندامک هاي درون آن

    سيتوپلاسم بخشي از سلول است که ترکيب اصلي آن آب و پروتئين هاي محلول در آب اند. بسياري از واکنش هاي شيميايي زيستي در اين ماده، يا درون اندامک هاي آن صورت مي گيرند. مهم ترين اجزاي سيتوپلاسمي عبارت اند از:



    ريبوزوم ها:

    ريبوزم ها دانه هاي بسيار کوچکي هستند که در همه سلول ها وجود دارند. ريبوزوم ها محل هاي ساخته شدن پروتئين در سلولها هستند. ريبوزوم ها اغلب روي شبکه آندوپلاسمي قرار دارند.



    شبکه آندوپلاسمي :

    لوله هاي منشعب و باريکي هستند که در سرتاسر سيتوپلاسم کشيده شده اند و در بعضي بخش ها حجيم اند و به صورت کيسه درآمده اند. کار شبکه آندوپلاسمي ، توليد کردن و بردن مواد به بخش هاي مختلف سيتوپلاسم است.



    ميتوکندري:

    ميتوکندري ها اندامک هاي نسبتاً درشتي هستند که غشاي دو لايه اي دارند. کار ميتوکندري ها آزاد کردن انرژي مواد است.



    واکوئل :

    واکوئل ها کيسه هايي هستند که درون بسياري از سلولها جاي دارند. درون اين کيسه ها موادي مانند آب ، مواد غذايي و مواد زايد انباشته مي شود.



    دستگاه گلژي:

    اين دستگاه از کيسه هايي تشکيل شده است که روي هم قرار دارند و مجموعاً در ترشح مواد به خارج از سلول نقش دارند.



    ليزوزوم ها:

    کيسه هايي هستند که مواد درون آن باعث تجزيه و گوارش مواد مي شوند. کلروپلاست : کلروپلاست ها اندامک هاي سبز رنگي هستند که درون بعضي سلول هاي گياهي وجود دارند. کار کلروپلاست ها انجام عمل فتوسنتز است.



    هسته

    هسته بزرگترين اندامک درون سلول است که توسط يک غشاي دو لايه پوشيده شده است که هسته را از سيتوپلاسم جدا مي کند. درون هسته چند رشته بلند و نازک به نام کروماتين وجود دارد. ماده اصلي کروماتين DNA و پروتئين است. جسمي به نام هستک که ريبوزوم ها در آنجا ساخته مي شوند و مايعي به نام شيره هسته نيز درون هسته وجود دارد. هنگامي که سلول ها مي خواهند تقسيم شوند، هر رشته کروماتين مضاعف ، فشرده و ضخيم مي شود و به جسم مشخصي به نام کروموزوم تبديل مي شود. هر کروموزم از دو کرماتيد ساخته شده است . اين دو کروماتيد در محلي به نام سانترومر به هم متصل هستند.



    گوناگوني و سازمان يافتگي سلول ها



    سلول هاي موجود در پيکر موجودات زنده پرسلولي، معمولاً از نظر شکل و کار يکسان نيستند. گروهي از سلول ها که هماهنگ با يکديگر وظيفه خاصي در بدن انجام مي دهند. يک بافت را تشکيل مي دهند مانند بافت هاي عصبي و ماهيچه اي گروهي از بافت ها که با همکاري يکديگر وظيفه خاصي را انجام مي دهند، يک اندام ناميده مي شوند مانند قلب و معده . چند اندام که هماهنگ با يکديگر وظيفه خاصي را انجام مي دهند يک دستگاه را تشکيل مي دهند مانند دستگاه گوارش.



    تقسيم سلول



    تقسيم شدن سلول ظاهراً آسان به نظر مي رسد، اما اينگونه نيست که سلول هنگام تقسيم شدن ، بسادگي از وسط دو نيم شود. وقتي که سلولي تقسيم مي شود و دو سلول يکسان به وجود مي آورد، يکي از مشخص ترين وقايع آن تقسيم هسته است. تقسيم هسته سلول به دو هسته همانند، ميتوز نام دارد. در تقسيم ميتوز کروموزمهاي موجود در هسته که قبل از تقسيم مضاعف شده اند، به دو گروه کاملاً مشابه مجزا مي شوند. پس از تقسيم هسته، سيتوپلاسم نيز تقسيم مي شود. هر سلول جديد بايد تمام اجزاي مورد نياز از قبيل هسته، ميتوکندري و غيره را دريافت کند.



    سرطان

    در بدن ما عواملي وجود دارد که تقسيم سلولي را کنترل مي کند. گاهي در بعضي قسمتهاي بدن اين عوامل کنترل کننده از کار مي افتند و در نتيجه در اثر تقسيم بيش از حد تعداد زيادي سلول در يک نقطه از بدن جمع مي شوند. اين توده سلول هاي غيرعادي را که دائماً در حال تقسيم هستند تومور مي نامند. تومورها دو نوع اند: بدخيم (کشنده) و خوش خيم (غيرکشنده)
     
    behnam7503 از این پست تشکر کرده است.
  3. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل 3 – ساختار شيميايي



    مواد موجود در بدن موجودات زنده به دو گروه مواد معدني و مواد آلي تقسيم مي شوند. مواد معدني مهم بدن موجودات زنده عبارتند از آب، اکسيژن، دي اکسيد کربن، کلريدها، کربناتها، فسفاتها و ... مواد آلي موادي هستند که معمولاً به وسيله موجودات زنده ساخته مي شود. ترکيبات آلي گوناگوني در بدن موجودات زنده يافت مي شود که مي توان آنها را در چهارگروه مهم جاي داد. اين چهارگروه عبارتند از هيدرات هاي کربن، ليپيدها، پروتئين ها و اسيدهاي نوکلئيک.



    هيدرات هاي کربن

    در ساختار هيدرات هاي کربن، هيدروژن ، اکسيژن و کربن به کار مي رود. نشاسته، قند و شکر و پنبه از هيدرات هاي کربن هستند. هيدراتهاي کربن را در سه گروه اصلي جاي مي دهند. مونو ساکاريدها مانند گلوکز، دي ساکاريدها مانند ساکارز و پلي ساکاريدها مانند سلولز.





    ليپيدها



    ليپيدها نيز مانند هيدرات هاي کربن از هيدروژن ، اکسيژن و کربن تشکيل شده اند. روغن ها و چربي ها همگي ليپيد هستند. ليپيدها در آب حل نمي شوند. يکي از معروفترين ليپيدها تري گليسيريد است که از سه مولکول اسيد چرب و يک مولکول گليسرول تشکيل شده است. ليپيدها بخش مهمي از غشاي سلولي را مي سازند و علاوه بر آن براي توليد انرژي در سلول مصرف مي شوند.



    پروتئين ها



    پروتئين ها علاوه بر هيدروژن ، اکسيژن و کربن در ساختار خود نيتروژن و گاهي گوگرد نيز دارند. واحد تشکيل دهنده پروتئين ها ، اسيدهاي آمينه هستند. پروتئين ها نقش عمده اي در بدن دارند مثلاً پروتئيني به نام هموگلوبين در خون، مسؤول انتقال گازهاي تنفسي است. بعضي پروتئين ها نقش آنزيمي دارند.



    آنزيم ها

    آنزيم ها ترکيب هاي پروتئيني هستند که به انجام واکنش هاي شيميايي سرعت مي بخشند، اما خود در اين واکنش مصرف نمي شوند و تغيير نمي يابند. براي بيشتر واکنش هايي که در سلول انجام مي شود، حداقل وجود يک آنزيم ضروري است.
     
    behnam7503 از این پست تشکر کرده است.
  4. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل 4 – توليد کنندگي



    فتوسنتز

    همه جانوران به طور مستقيم يا غيرمستقيم ، غذا وانرژي مورد نياز خود را از گياهان مي گيرند. گياهان انرژي نوراني خورشيد را به انرژي شيميايي تبديل مي کنند. به اين عمل فتوسنتز مي گويند. در فتوسنتز مواد خامي که مصرف مي شوند دي اکسيد کربن و آب هستند و مواد توليد شده اکسيژن و هيدرات هاي کربن هستند.ساير مواد آلي مانند چربي ها و پروتئين ها طي واکنش هاي ديگر از هيدرات هاي کربن ساخته مي شوند.



    بخش هاي فتوسنز کننده گياهان

    همه بخشهاي سبزه گياهان فتوسنتز انجام مي دهند. ماده سبز رنگ موجود در گياهان که سبزينه يا کلروفيل نام دارد آغاز کننده واکنش هاي فتوسنتزي است. بخش هايي که کلروفيل ندارند مانند ريشه نمي توانند فتوسنتز انجام دهند.
    کلروپلاست ها محل استقرار مولکول هاي کلروفيل هستند. سلول هاي برگ بيشترين تعداد کلروپلاست را دارند و به اين دليل برگ ها اندام اصلي فتوسنتز به شمار مي آيند.



    ساختار برگ



    هر برگ از چندين لايه سلول تشکيل شده است.
    1 – يک لايه سلول در سطح بالايي و يک لايه سلول در سطح زيرين برگ قرار دارد که اپيدرم يا روپوست ناميده مي شوند. سلول هاي روپوست اغلب فاقد کلروپلاست اند. شکل بعضي از سلول هاي روپوست که سلولهاي نگهبان روزنه، نام دارند. با ساير سلول هاي پوست متفاوت است. سلول هاي نگبهان روزنه لوبيايي شکل اند و طوري رو به روي هم قرار گرفته اند که ميان آنها روزنه اي به وجود مي آيد. سلول هاي نگهبان روزنه مي توانند روزنه را باز کنند و يا بسته نگه دارند. اين سلول ها معمولاً در روپوست پائيني فراوان ترند. سلولهاي نگهبان روزنه کلروپلاست نيز دارند. لايه اي از يک ماده مومي شکل به مام کوتين سطح سلول هاي روپوست را مي پوشاند. به اين لايه کوتيکول مي گويند. کوتيکول سلول هاي زيرين خود را در برابر سرما، ميکروب ها و تبخير آب حفاظت مي کند.
    2 – بين لايه هاي روپوست بالايي و پائيني دو يا چند لايه سلولي که کلروپلاست وجود دارد. اين لايه ها را ميان برگ مي نامند.
    3 – در ميان برگ رگبرگهايي وجود دارد که آوندهاي چوبي و آبکش را شامل مي شوند. آب و مواد معدني از طريق آوندهاي چوبي وارد برگ مي شود و محصولات فتوسنتزي مانند هيدرات هاي کربن به وسيله آوندهاي آبکش از برگ خارج مي شوند.



    نشاسته در برگ ها

    مهم ترين محصول فتوسنتز گلوکز است. گلوکز مولکولي بسيار کوچک است و به راحتي در آب حل مي شود و به همين دليل براي انباشته شدن در گياه مناسب نيست. گياهان گلوکزي را که مي خواهند ذخيره کنند به صورت نشاسته در مي آورند. نشاسته مولکولي درشت و سنگين است. نشاسته در کلروپلاست ها ذخيره مي شود. در بعضي بخش هاي ديگر گياه مانند ساقه ، ريشه، ميوه ها و دانه ها نيز نشاسته انباشته مي شود.



    ساير فرآورده هاي فتوسنتز

    اکسيژن و گلوکز فرآورده هاي مهم فتوسنتز هستند. گلوکز مي تواند به ساير مواد آلي از جمله نشاسته و سلولز تبديل شود. همچنين مولکول هاي گلوکز مي توانند طي واکنش هايي به چربي تبديل شوند. گلوکز مي تواند با نيتروژن تبديل به پروتئين شود. گياهان نيتروژن مورد نياز خود را از خاک مي گيرند. باکتري هايي که در خاک زندگي مي کنند، به طور طبيعي اين ترکيب هاي نيتروژن دار را براي گياهان فراهم مي کنند.
     
    behnam7503 از این پست تشکر کرده است.
  5. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل 5 – تغذيه



    غذاها

    غذاها نياز ما را به ماده و انرژي تأمين مي کنند، آنچه مي خوريم بايد مجموعه اي از مواد زير باشد: هيدرات هاي کربن ، چربي ها، پروتئين ها، آب، مواد معدني و ويتامين ها.



    هيدرات هاي کربن

    1 – قندها : قندها انرژي زا هستند. قند ميوه ها گلوکز و فروکتوز و قند موجود در شير لاکتوز است. قند و شکر نيز ساکارز هستند.
    2 – نشاسته: نشاسته نيز انرژي زا است بيشتر نان و برنج و سيب زميني از نشاسته است. هر دانه نشاسته (آميلو پلاست) از تعداد فراواني مولکول نشاسته ساخته شده است. دانه هاي نشاسته را پوششي احاطه مي کند.
    3 – سلولز: ديواره سلول هاي گياهي چند لايه اي و عمدتاً سلولزي است. در بدن ما آنزيمي که سلولز را تجزيه کنند به وجود نمي آيد. اما وجود سلولز در غذاها به مقدار مناسب لازم است. رشته هاي سلولزي موجود در غذا الياف نام دارند. الياف موجود در غذا از ابتلا به يبوست و سرطان روده بزرگ نيز جلوگيري مي کنند.



    چربي ها

    چربي ها نيز انرژي زا هستند و در غذاهاي جانوري و گياهي وجود دارند. چربي هاي مايع ( روغن) زودتر و آسان تر از چربي هاي جامد(چربي) گوارش مي يابند. مقدار کلسترول موجود در روغن هاي گياهي بسيار کمتر است.



    پروتئين ها

    غذاهايي مانند گوشت ، تخم مرغ و شير سرشار از پروتئين هستند، پروتئين شير و تخم مرغ به صورت محلول و پروتئين گوشت به صورت رشته هاي جامد است. کمبود پروتئين در کودکان در حال رشد بسياري کواشيور کور مي شود. اسيدهاي آمينه واحدهاي سازنده پروتئين هستند که به دو دسته تقسيم مي شوند 1) اسيدهاي آمينه ضروري که وجود آنها در غذا ضروري است زير بدن قادر به ساخت آنها نيست و کمبود آنها موجب بيماري مي شود. 2) اسيدهاي آمينه غيرضروري که بدن انسان ، خود قادر به ساخت اين اسيدهاي آمينه است.



    آب

    آب براي زندگي ضروري است. آب مورد نياز بدن بيشتر از طريق آشاميدن تأمين مي شود اما آب در غذاهاي مختلف نيز وجود دارد مثلاً قسمت زيادي از کاهو، کلم و شير آب است.



    مواد معدني

    1 – سديم: سديم را با خوردن نمک معمولي به دست مي آوريم. وجود سديم در خون باعث مي شود تا اعصاب پيام عصبي را خوب منتقل نمايند و ماهيچه ها به انقباض درآيند. کمبود سديم موجب گرفتگي ماهيچه ها و زيادي آن در خوب موجب افزايش فشار خون مي شود و خطر بيماريهاي قلبي را کاهش مي دهد.
    2 – کلسيم: کلسيم در شير، پنير و ماهي به مقدار فراوان يافت مي شود، کمبود کلسيم در کودکان باعث نرمي استخوان يا راشيتسم مي شود. در اين بيماري استخوان ها شکل طبيعي خود را از دست مي دهند. کلسيم همچنين براي انقباض ماهيچه ها لازم است و در هنگام پاره شدن رگ ها به انعقاد خون کمک مي کند.
    3 – آهن : آهن در گوشت، جگر ، ميوه ها و سبزيجات يافت مي شود. آهن در خون در مولکول هموگلوبين وجود دارد. هموگلوبين موجب انتقال اکسيژن مي شود. کمبود آهن سبب کاهش مقدار هموگلوبين خون و بيماري آنمي مي شود.
    4 – يد: يد در اکثر آبهاي آشاميدني غذاهاي دريايي وجود دارد. ما به يد براي ساختن هورمون تيروکسين احتياج داريم. اين هورمون که توسط غده تيروئيد ترشح مي شود موجب بالارفتن سرعت واکنش هاي شيميايي بدن و افزايش فعاليتهاي بدن مي شود. کمبود يد موجب بيماري کواتر مي شود. همچنين کمبود يد موجب عقب ماندگي ذهني مي شود کمبود يد در دوران جنيني باعث نوعي عقب ماندگي ذهني و جسمي به نام بيماري کرتينيسم مي شود.



    ويتامين ها

    ويتامين ها از موادآلي ضروري در رژيم غذايي محسوب مي شوند. ويتامين ها جزء مواد غذايي کم مصرف هستند.
    اما اگر هر يک از آنها از رژيم غذايي حذف شود، ما دچار بيماري و احتمالاً مرگ خواهيم شد. ويتامين ها به دو دسته محلول در آب و محلول در چربي تقسيم مي شوند.
    1 – ويتامين A(قابل حل در چربي) : ويتامين A (رتينول) براي بينايي لازم است. بهترين منبع اين ويتامين روغن جگرماهي است. با خوردن هويج نيز مقداري از اين ويتامين به بدن ما مي رسد.کمبود ويتامين A، منجربه کاهش ديد در نور کم مي شود. به اين بيماري شب کوري مي گويند. بر اثر کمبود شديد ويتامينA قرنيه ضخيم و خشک مي شود به اين بيماري گزوفتالمي مي گويند. ويتامين A در رشد بدن، سلامتي پوست و دفاع بدن نيز تأثير دارد.
    2 – ويتامين هاي گروه B (قابل حل در آب) : اولين ويتامين از اين گروه که کشف شد اسيد نيکوتينيک يا به اختصار نياسين بود. اين ويتامين در کبد، گوشت و ماهي يافت مي شود. کمبود نياسين سبب بيماري پلاگر مي شود. ويتامين B1 (تيامين) که در مخمر و غلات وجود دارد از مهمترين ويتامينهاي اين گروه است. کمبود ويتامين B1 سبب بيماري بري بري مي شود. ويتامين B2(ريبوفلاوين) نيز از اين گروه ويتامين ها است. اين ويتامين در برگ سبزيجات ، تخم مرغ و ماهي وجود دارد. کمبود ويتامين B2 موجب ايجاد زخم در اطراف دهان و کاهش رشد فرد مي شود.
    3 – ويتامين c (قابل حل در آب) : ويتامين c در سبزي هايي مثل اسفناج و ميوه هايي مثل ليمو، ليموترش و پرتقال وجود دارد. اين ويتامين در حفظ و نگهداري پوشش حفره دهان و ساير سطوح بدن دخالت دارد. کمبود ويتامين c موجب بيماري اسکوروي مي شود. گرما ويتامين c را از بين مي برد.
    4 – ويتامين D(قابل حل در چربي) : ويتامين D در روغن جگر ماهي وجود دارد. ويتامين D(کليسفرول) براي سخت شدن استخوان ضروري است. کمبود اين ويتامين سبب نرمي استخوان مي شود.



    گياهخواري

    غذاي گياه خواران علاوه بر محصولات گياهي شامل فرآورده هاي لبني و تخم مرغ نيز مي باشد. فرآورده هاي لبني مواد ضروري براي سلامت انسان را تأمين مي کنند و گياهان الياف، ويتامين ها و چربي هاي غيراتباع مورد نياز بدن را تشکيل مي دهد.



    افزودني هاي غذايي

    امروزه کارخانجات بسياري انواع افزودني هاي غذايي طبيعي و مصنوعي را به غذاها اضافه مي کنند. محافظت کننده ها با جلوگيري از رشد ميکروبها، نيمه عمر مواد غذايي را افزايش مي دهند. شيرين کننده هاي موسوم به سيکلامات، چاشني، رنگ ها، ترکيبات امولسيون کننده و ترکيبات ضد اکسيد شدن از افزودني هاي غذايي به شمار مي روند .
     
    behnam7503 از این پست تشکر کرده است.
  6. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل 6 – توليد مثل وراثت



    شباهت ها و تفاوت هاي انسان ها

    صفات والدين به گونه اي متفاوت در فرزندان ظاهر مي شود. به طوري که هر فرد با وجود شباهت هايي که با پدر و مادر و ساير افراد هم نوع خود دارد، موجودي منحصر به فرد است.



    گروه خوني



    خون افراد مختلف انسان را براساس وجود يا فقدان در نوع ماده که در روي گلبول هاي قرمز وجود دارند و با علامتهاي A وB نشان داده مي شوند، به 4 گروه تقسيم مي کنند. خون کساني که ماده A را دارد از نوع A، خون کساني که ماده B را دارد از نوع B، کساني که هر دو نوع را دارند از نوع AB و آنها که هيچکدام را ندارند از نوع گروه o است.



    اثرانگشت

    اثر انگشت هر فرد مخصوص خود اوست. اثر انگشت در تمام عمر تغيير نمي کند.



    علت وجود شباهت ها و تفاوت ها



    هر موجود زنده اي ، از جاندار شبيه به خود به وجود مي آيد. ارتباط ميان يک نسل و نسل بعدي ازراه سلول هاي جنسي برقرار مي شود، دو سلول جنسي نر و ماده، با هم ترکيب مي شوند و سلول تخم را حاصل مي آورند. از اين طريق صفات وراثتي از والدين به فرزندان منتقل مي شود. در سلول جنسي ماده نسبت به سلول جنسي نر مقدار سيتوپلاسم بيشتر است. بيشتر حجم سلول نر را هسته تشکيل مي دهد، با اين ترتيب ماده وراثتي هر چه باشد، در هسته سلول جاي دارد.



    تقسيم ميوز



    مرد

    (كروموزوم46)

    سلول جنسي نر

    (كروموزوم23)


    ------------>

    لقاح

    سلول تخم

    (كروموزوم46)

    زن

    (كروموزوم46)

    سلول جنسي ماده

    (كروموزوم23)

    در طي اين تقسيم تعداد کروموزوم هاي سلول هاي نصف مي شود. اين تقسيم، در اندام هاي جنسي و به منظور ايجاد سلول هاي جنسي صورت مي گيرد.





    ساختار کروموزوم ها



    کروموزوم ها از کروماتين حاصل مي شوند و کروماتين از DNA و پروتئين ساخته شده است. DNA مولکول بسيار طويلي است که دو رشته دارد. اين دو رشته مانند دو رشته يک زيپ به هم متصل شده اند و مانند يک فنر حول محوري فرضي تابيده اند.هر رشته DNA از هزاران نوکلئوتيد تشکيل شده است. هر نوکلئوتيد شامل يک ترکيب فسفردار، نوعي قند و يکي از چهارنوع باز آلي A،T،C،G است. در ميان همه مولکو هاي زيستي DNA تنها مولکولي است که مي تواند شبيه خودش را بسازد.



    چگونگي انتقال اطلاعات توسط DNA

    انتقال اطلاعات توسط کروموزوم ها صورت مي گيرد و ماده ي اصلي سازنده کروموزوم ها DNA است.از آنجا که DNA ها نوعي ترکيب شيميايي اند ، قاعدتاً بايد کار خود را به طريق شيميايي انجام دهند يعني انجام فعاليتهاي شيميايي خاص را امکان پذير کنند. مي دانيد که انجام بيشتر واکنش هاي شيميايي درون سلول ها نياز به آنزيم هاي ويژه اي دارد. از طرفي آنزيم ها ساختار پروتئيني دارند. پس گفته مي شود که مولکول هاي DNA بايد دستور ساخته شدن پروتئين ها و نوع آنها را بدهند.



    محيط و وراثت

    مطالعات نشان مي دهد که محيط در بروز بعضي صفات ارثي مؤثر است. مثلاً عواملي نظير رژيم غذايي، آب و هوا و ... مي توانند باعث شوند بعضي صفات ارثي بروز کنند. عوامل بروز صفات موجودات زنده در DNA ژن ناميده مي شوند.
     
    behnam7503 از این پست تشکر کرده است.
  7. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل 7 – بوم شناسي

    تحقيق درباره روابط بين موجودات زنده با يکديگر و با محيط زندگي آنها، موضوع علم بوم شناسي (اکولوژي) است.



    اکوسيستم

    به مجموعه موجودات زنده و غيرزنده يک محيط که با هم ارتباط اند اکوسيستم مي گويند. انرژي آفتاب نخست به گياهان مي رسد .به رابطه غذايي که به اين شکل بين موجودات زنده مختلف نشان داده مي شود،زنجيره غذايي مي گويند. چند زنجيره غذايي که با يکديگر ارتباط داشته باشند، يک شبکه غذايي را به وجود مي آورند.



    هرم انرژي



    انرژي نوراني خورشيد توسط گياهان به مواد آلي تبديل مي شود. جانوران ، گياهان را مصرف مي کنند و از اين طريق بخشي از مواد آلي را صرف فعاليتهاي زيستي مي کنند . کاهش تدريجي انرژي از توليد کننده ها به مصرف کننده هاي يک زنجيره غذايي به صورت هرمي نمايش داده مي شود که هم انرژي نام دارد.



    هرم ماده و هرم تعداد

    هرم انرژي هرم ماده نيز به شمارمي رود زيرا موجودات زنده براي به دست آوردن انرژي ماده (غذا) مصرف مي کنند. براي تأمين غذايي يک مصرف کننده که در قله هرم قراردارد وجود تعداد زيادي توليد کننده لازم است. هرمي را که در آن افراد مصرف کننده به تدريج بزرگتر، اما از تعداد آنها کاسته مي شود، هرم تعداد مي نامند.



    پوسيدگي

    مواد آلي بدن جانداران ، پس از مرگ به مواد معدني مرده تبديل مي شود.به اين عمل پوسيدگي مي گويند. سه عامل مهم در پوسيدگي نقش دارند:
    1 – آنزيم هاي موجود در سلولهاي جاندار
    2 – جانوران مردار خوار
    3 – ميکروبها، به ويژه باکتري ها و قارچ ها (تجزيه کننده ها)
    باکتري و قارچ ها که عامل اصلي پوسيدگي هستند روي ماده بي جان قرار مي گيرند و آنزيم هاي گوارشي از خود ترشح مي کنند. اين آنزيم ها مواد را تجزيه مي کنند. پس ميکروب ها مواد تجزيه شده را جذب مي کنند. بخش هاي نرم تر مانند پوست و ماهيچه سريعتر از بخش هاي سخت مثل استخوان ، پوسيده مي شوند. پوسيدگي با توليد گرما همراه است. بعضي باکتري ها به علت تنفس بي هوازي بوي بدي توليد مي کنند. براي انجام عمل پوسيدگي رطوبت کافي، گرماي کافي و اکسيژن لازم است و جسم مرده نبايد آغشته به مواد شيميايي که موجب مرگ تجزيه کنندگان مي شود مانند الکل، قير و روغن باشد. براي انجام پوسيدگي بايستي بقاياي مرده موجودات را در جايي قرار داده و تمام شرايط لازم براي پوسيدگي را فراهم کنيد. باغبانان چنين کاري را براي تهيه کود انجام مي دهند.



    اهميت پوسيدگي

    پوسيدگي از انباشته شدن بقاياي موجودات زنده جلوگيري مي کند و موجب کامل شدن چرخه عناصر شيميايي مانند کربن، نيتروژن و غيره مي شود. مواد پوسيده شده را مي توان به عنوان کود مورد مصرف قراردارد. از عمل پوسيدگي مي توان در از بين بردن زباله ها و تصفيه فاضلاب ها و توليد کود استفاده کرد.



    نگهداري غذا

    براي نگهداري غذا بايد يا ميکروب ها را از بين برد و يا شرايط رشد ميکروب ها را از بين برد. به اين ترتيب از فساد و تجزيه مواد غذايي جلوگيري مي شود. از روش نگهداري غذا مي توان به حرارت دادن، انجماد، خشک کردن ، افزودن مواد شيميايي، ترشي انداختن، دودي کردن، شور کردن و پرتودهي اشاره کرد.
    به عنوان مثال شير را مي توان با حرارت دادن تا 150 درجه سانتيگراد تا چند ماه و با حرارت دادن تا ْ c70 تا چند روز در ظرف سربسته نگهداري کرد.



    چرخه مواد در طبيعت

    به حرکت عناصر و مواد مختلف از محيط به بدن جاندار و خروج دوباره آن از بدن جاندار به محيط که هميشه در حال تکرار است، چرخه مواد مي گويند. به عنوان نمونه مي توان به چرخه کربن و چرخه نيتروژن اشاره کرد. عکس هاي ص 74 و ص 75



    انسان و زنجيره هاي غذايي

    گياهان مقدار بسيار اندکي از انرژي نوراني را که بر سطح برگ هاي آن مي تابد، جذب مي کنند. مقداري از اين انرژي منعکس مي شود و مقدار اندکي از آن نيز از برگ عبور مي کند و از سطح زيرين آن خارج مي شود، آن مقدار انرژي نور که در گياهان به صورت مواد آلي ذخيره مي شود، بازده تبديل انرژي، ناميده مي شود. انسان غذاهاي گياهي و جانوري مي خورد. از نظر اقتصاد و محيط زيست خوردن غذاهاي گياهي با صرفه تر است چون در اين صورت مقدار انرژي اي که در زنجيره ها هدر مي رود، کاهش مي يابد.
    ما علاوه بر انرژي بسياري از موادي را که براي ادامه زندگي لازم داريم از زنجيره هاي غذايي به دست مي آوريم مانند ويتامين D که توسط جانداران ريز فتوسنتز کننده در درياها ساخته مي شود. جانوران کوچک درياها اين ويتامين را وارد بدنشان مي کنند. ماهي با خوردن اين جانوران کوچک اين ويتامين را از آنها مي گيرند. ويتامين D در جگر ماهي انباشته مي شود و انسان با خوردن ماهي آن را دريافت مي کند. بعضي از سم ها مانند DDT و ترکيبات جيوه نيز مدت زيادي باقي مي مانند و وارد بدن جانداران مي شوند.



    زيستگاه

    محلي که هر موجود زنده به طورطبيعي در آن زندگي مي کند، زيستگاه ناميده مي شود. بسياري از جانداران زنداني محيط زيست خود هستند. اما بعضي ها در محيط هاي متنوع تري قادر به ادامه زندگي هستند.شرايط محيطي زيستگاهها هميشه يکنواخت نيست. تغييرات فصول، روز و شب باعث تغيير شرايط زيستگاه و در نتيجه فراواني گونه هاي مختلف مي شود.



    جوامع و اکوسيستم ها

    جانداراني را که در يک اکوسيستم زندگي مي کنند مي توان در سه گروه توليد کننده، مصرف کننده و تجزيه کننده جاي داد. اين جانداران همه با هم تشکيل يک جامعه را مي دهند. مشخص ترين گونه اي که در هر اکوسيستم يافت مي شود، گونه ي شاخص آن اکوسيستم مي نامند. هر گونه جاندار جايگاه خاصي در زنجيره غذايي دارد. اين جايگاه را در بوم شناسي کنام مي گويند.



    جايگزيني و توالي

    هنگامي که جانداري براي اولين بار در محيطي جديد استقرار مي يابد مي گويند آن جاندار در محل جديد جايگزين شده است.
    به تغييرات آب و هواي يک محيط که موجب جايگزيني موجودات گياهي و جانوري جديد در آن محيط مي شود توالي مي گويند.



    پراکندگي جانداران در محيط

    به تعداد افرادي از يک گونه که در محيط زندگي مي کنند، تراکم گونه يا پراکندگي مي گويند. براي تخمين زدن پراکدگي يک گونه از اصطلاحات گونه غالب (گونه اي که بيشترين اثر را بر اکوسيستم دارد)، گونه فراوان (گونه اي که در همه جا حضور دارد) و گونه کمياب (گونه اي که به ندرت يافت مي شود) استفاده مي شود . به اين منظور مي توان از روش نمونه برداري و چارچوب نيز استفاده کرد.



    جمعيت

    به مجموعه افرادي که به يک گونه تعلق دارند و در مکان مشخصي زندگي مي کنند جمعيت مي گويند و به مجموعه افرادي که بسيار به هم شبيه اند و مي توانند با هم زاد و ولد کنند گونه مي گويند.. عواملي نظير زاد و ولد و مهاجرت به داخل افزايش دهنده جمعيت و عواملي نظير مرگ و مير و مهاجرت به خارج کاهش دهنده جمعيت اند.



    جمعيت آدمي



    امروزه به علت کنترل بيماري هاي واگير و همچنين افزايش غذا جمعيت روز به روز افزايش مي يابد. رشد جمعيت آدمي در جهان به طور متوسط 2 درصد در سال تخمين زده شده است. اگر قرار باشد که جمعيت همينطور اضافه شود قطعاً در زمان کوتاهي کره ي زمين قادر به تأمين نيازهاي حياتي ما نخواهد بود و به يک بحران خواهيم رسيد. از بين رفتن منابع طبيعي، آلودگي محيط زيست، فرسايش خاک، کمبود منابع آب شيرين و پايان يافتن نفت در آينده نزديک خواهد بود.
     
  8. H@M!N

    H@M!N

    577
    915
    244
    فصل 8 – ميکروب ها، بيماري و سلامتي



    ويروس ها



    يکي از مهمترين عوامل بيماري زا ويروس ها هستند. ويروس ها موجوداات زنده بسيار کوچکي هستند که ساختار سلولي ندارند. به همين دليل براي توليد مثل بايد وارد سلولهاي زنده شوند و با استفاده از مواد موجود در سلول ميزبان توليد مثل کنند.



    ويژگي هاي ويروس ها



    1 – ساختار سلولي ندارند. پيکر هر ويروس از يک بخش اسيد نوکلئوئيک و يک پوشش درست شده است.
    2 – براي توليد مثل بايد وارد سلول شوند
    3 – هر نوع ويروس فقط به يک نوع سلول زنده حمله مي کند يعني ويروس ميزبان اختصاصي دارند
    4 – ويروس ها به قدري کوچک هستند که فقط با ميکروسکوپ الکتروني ديده مي شوند. ويروس ها تقريباً همه موجودات زنده را مورد حمله قرار مي دهند.



    دفاع بدن در برابر ويروس ها

    هنگامي که ويروس به سلول هاي بدن حمله مي کند، سلولهايي که مورد حمله واقع شده اند، ماده اي پروتئيني به نام اينترمزون توليد مي کنند. بعد از پاره شدن سلول ها و آزاد شدن ويروس، اينترفون به سلول هاي سالم که هنوز ويروس به آنها حمله نکرده است مي چسبد و آن سلول ها را نسبت به ويروس مقاوم مي کند. سرماخوردگي شايع ترين بيماري ويروسي است. از کاربردهاي ويروس مي توان به کنترل تعداد حشرات مضر از راه بيمار کردن آنها با ويروس، تحقيق درباره DNA و کارهاي آن و کنترل بيماريهاي ويروسي از راه تهيه واکسن از بعضي از ويروسها ، اشاره کرد.



    باکتري ها



    باکتريها نيز از عوامل مهم بيماري زا هستند. باکتري ها ساختارساده سلولي دارند و در همه محيط ها زندگي مي کنند. در شرايط محيطي مساعد باکتري ها با سرعت زيادي توليد مثل مي کنند. اما در محيط نامساعد بسياري از باکتري ها هاگ دروني مي سازند که ديواره اي سخت است و باکتري را در مقابل گرما، خشکي هوا و انجماد محافظت مي کند. اگر شرايط مساعد شود هاگ پاره مي شود و باکتري دوباره فعال مي شود. باکتري ها نمي توانند غذاسازي کنند و بايد غذاي خود را به صورت آماده از محيط بگيرند. بعضي از باکتري ها از مواد بي جان مثل گوشت، شير و ... تغذيه مي کنند(ساپروفيت ها) اما بعضي ديگر غذايشان را از بدن موجودات زنده تأمين مي کنند (انگل ها).



    دفاع در برابر بيماري



    بدن به وسيله دو راه مهم زير عليه عوامل بيماري زا مقابله مي کند: 1 – پوست و لايه هاي مخاطي: پوست محافظ خوبي در برابر ورود ميکروب هاست. اگر قسمتي از پوست پاره شود، در آنجا خون لخته مي شود تا راه را بر ورود عوامل بيماري زا ببندد.
    2 – گلبول هاي سفيد: که در دو گروه لنفوسيت و فاگوسيت جاي داده مي شوند. وقتي مواد بيگانه با لنفوسيت ها در تماس قرار گيرند، لنفوسيت ها پادتن ترشح مي کنند که ضد مواد بيگانه اند و پس از آن فاگوسيت ها بقيه کار نابود سازي را انجام مي دهند. يکي ديگر از راه هايي دفاع از بدن، بيگانه خواري گلبول هاي سفيد است. در اين روش گلبولهاي سفيد باکتري ها و يا بخش هاي جدا کننده آنها را مي خورند و نابود مي کنند.



    مبارزه شيميايي عليه بيماري

    1 – شيمي درماني: در اين روش مواد و ترکيبات شيميايي ويژه اي را به منظور کشتن ميکروب ها وارد بدن مي کنند .
    2 – آنتي بيوتيک ها: اين داروها توسط جانداراني چون قارچ ها و باکتري ها ساخته مي شوند و کاربرد فراواني دارند.
    3 – پرتو درماني: براي معالجه بسياري از بيماري ها بويژه سرطان از پرتو درماني استفاده مي شود.